Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

राज्ञ्या पत्युः प्रियेषिण्या मंत्रिविज्ञप्तिनुन्नया । सापि राज्ञ्युदितं श्रुत्वा शिशुं लास्य शशिप्रभम्

Transliteration

rājñyā patyuḥ priyeṣiṇyā maṃtrivijñaptinunnayā | sāpi rājñyuditaṃ śrutvā śiśuṃ lāsya śaśiprabham

Translation

मंत्र्यांच्या विनंतीने प्रेरित, पतीला प्रिय तेच इच्छिणारी राणी बोलली. राणीचे वचन ऐकून धायने चंद्रप्रभेसारखा तेजस्वी शिशु उचलला.

Word by Word

• राज्ञ्या: by the queen
• राज्ञ्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• पत्युः: of (her) husband
• पत्युः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• प्रियेषिण्या: seeking what is dear (to him)
• प्रियेषिण्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रियेषिणी (प्रातिपदिक; प्रिय + एषिणी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (राज्ञ्या)

• मंत्रि: of the minister
• मंत्रि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मंत्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासपूर्वपद

• विज्ञप्ति: by the request/information
• विज्ञप्ति: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विज्ञप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासपूर्वपद

• नुन्नया: urged/impelled
• नुन्नया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: नुद् (धातु) → नुन्न (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषणम् (राज्ञ्या)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव

• राज्ञ्या: of the queen
• राज्ञ्या: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; (राज्ञ्याः) छन्दसि/पाठभेदे रूपसाम्य

• उदितं: what was said
• उदितं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उदित (प्रातिपदिक/कृदन्त-क्त from उद्+इ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (श्रुत्वा)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक

• शिशुं: the infant
• शिशुं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• लास्य: playful/charming
• लास्य: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (शिशुं)

• शशिप्रभम्: moon-radiant
• शशिप्रभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयार्थे (moon-like radiance); विशेषणम् (शिशुं)

Speaker

Narrator voice (deductively: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Ministers petition; the queen speaks with restrained urgency; the nurse lifts the infant whose face shines like the moon, drawing all eyes in a quiet, auspicious hush.

Characters & Entities

• Queen (rājñī)
• Ministers (amātya)
• Dhātreyikā (nurse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid political pressure, care for life and dharmic responsibility continues through decisive, protective action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate verse is transitional; the sacred site context is Pañcamudrā Mahāpīṭha mentioned just prior.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it narrates compliance with instructions to move the child for protection.