Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

गोकर्णेश्वर भक्तस्य पंचत्व समये सति । ज्ञानभ्रंशो न जायेत क्वचिदप्यंतमृच्छतः

gokarṇeśvara bhaktasya paṃcatva samaye sati | jñānabhraṃśo na jāyeta kvacidapyaṃtamṛcchataḥ

गोकर्णेश्वराच्या भक्तास पंचत्व (मृत्यू) येण्याची वेळ आली तरी, अंतास जाताना कधीही ज्ञानभ्रंश होत नाही।

गोकर्णेश्वरO Gokarṇeśvara
गोकर्णेश्वर:
Sambandha (Vocative-like address/उक्तिविषय)
TypeNoun
Rootगोकर्ण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सम्बोधन/उक्तिविषयः); समासः—गोकर्णस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
भक्तस्यof the devotee
भक्तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
पञ्चत्वdeath (becoming the five elements)
पञ्चत्व:
Sambandha (Context/अवस्था)
TypeNoun
Rootपञ्चत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (state of being five elements = death)
समयेat the time
समये:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सतिwhen (it) is/being
सति:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formसत्-प्रत्ययान्त (वर्तमान कृदन्त/शतृ), सप्तमी-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; 'सति' = locative absolute (सप्तमी-सम्बन्ध)
ज्ञानभ्रंशःloss of knowledge
ज्ञानभ्रंशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान + भ्रंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—ज्ञानस्य भ्रंशः (षष्ठी-तत्पुरुष)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
जायेतwould arise
जायेत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः—जन् (प्रादुर्भावे)
क्वचित्ever/anywhere
क्वचित्:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/काल-अव्यय (indefinite adverb: 'ever/anywhere')
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
अन्तम्the end
अन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म
ऋच्छतःof one who is reaching/going to
ऋच्छतः:
Sambandha (Genitive of agent/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootऋच्छ्/ऋ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; धातुः—ऋच्छ् (गत्यर्थे: to go/attain)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Gokarṇeśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A serene dying devotee in Kāśī, lying on a simple cot near a shrine corridor; subtle imagery of the five elements dissolving (earth, water, fire, air, ether) while a radiant liṅga of Gokarṇeśvara anchors the devotee’s awareness; attendants chant softly.

G
Gokarṇeśvara
K
Kāśī

FAQs

Devotion to Śiva in Kāśī is praised for preserving clarity of consciousness at the final moment, supporting a dharmic and liberated passing.

Gokarṇeśvara in Kāśī, linked with auspicious anta-kāla (end-time) spiritual stability.

Bhakti (devotional adherence) to Gokarṇeśvara, implying regular worship and remembrance.