Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

रत्नेश्वरोर्चितो दद्यान्महारत्नानि भक्तितः । रत्नैः समर्च्य तल्लिंगं स्त्रीरत्नादि लभेन्नरः

Transliteration

ratneśvarorcito dadyānmahāratnāni bhaktitaḥ | ratnaiḥ samarcya talliṃgaṃ strīratnādi labhennaraḥ

Translation

रत्नेश्वराची पूजा करताना भक्तीने महान रत्ने अर्पण करावीत. त्या लिंगाची रत्नांनी समर्चना केल्यास नरास स्त्री-रत्न इत्यादी अमूल्य वर प्राप्त होतात.

Word by Word

• रत्नेश्वर: by Ratneśvara
• रत्नेश्वर: Karaṇa (Agent in passive/instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: रत्न + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instrumental singular); षष्ठी-तत्पुरुष (रत्नानाम् ईश्वरः)

• अर्चितः: worshipped
• अर्चितः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्म (past passive participle: 'worshipped')

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd person singular optative: 'should give')

• महारत्नानि: great gems
• महारत्नानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (महानि रत्नानि) (neuter accusative plural)

• भक्तितः: out of devotion
• भक्तितः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ (ablative of cause: 'out of devotion')

• रत्नैः: with gems
• रत्नैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (neuter instrumental plural)

• समर्च्य: having worshipped
• समर्च्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + अर्च् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावकृदन्त (क्त्वान्त/gerund); पूर्वकाल (having worshipped)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Determiner/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (neuter accusative singular)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neuter accusative singular)

• स्त्रीरत्नादि: a precious wife and the like
• स्त्रीरत्नादि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्रीरत्न + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समाहारद्वन्द्व/तत्पुरुष-प्राय (स्त्रीरत्नं च अन्यच्च) + आदि-शब्द (and the like)

• लभेत्: obtains / should obtain
• लभेत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd person singular optative in sense: 'would obtain/should obtain')

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masculine nominative singular)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratneśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Ratneśvara liṅga adorned with gem-like decorations; a devotee presents a jewel casket, while priests arrange flowers and bilva; the sanctum glitters with reflected lamp-light.

Characters & Entities

• Ratneśvara
• Liṅga
• Ratna (jewels)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional offerings made at a specific Kāśī Liṅga shrine are said to yield both spiritual merit and auspicious worldly blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ratneśvara (a Śiva Liṅga shrine in Kāśī) and its worship-centered merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Ratneśvara and offer jewels (ratna-dāna / ratnaiḥ samarcana) with devotion.