Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अन्यत्र सर्वलिंगेषु पुण्यकालो विशिष्यते । त्रिविष्टपे पुण्यकालः सदा रात्रिदिवं नृणाम्

Transliteration

anyatra sarvaliṃgeṣu puṇyakālo viśiṣyate | triviṣṭape puṇyakālaḥ sadā rātridivaṃ nṛṇām

Translation

इतर सर्व लिंगांमध्ये पुण्यकाळ विशिष्ट वेळेसच मानला जातो; पण त्रिविष्टपात मनुष्यांसाठी पुण्यकाळ सदैव—रात्रंदिवस—असतो।

Word by Word

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Desha/Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘elsewhere/otherwise’

• सर्व-लिङ्गेषु: in all liṅgas
• सर्व-लिङ्गेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (neuter, locative plural); ‘all liṅgas’

• पुण्य-कालः: auspicious time
• पुण्य-कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (masc., nominative singular)

• विशिष्यते: is distinguished; becomes special
• विशिष्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + शिष् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd sg. Ātmanepada)

• त्रिविष्टपे: in heaven (Triviṣṭapa)
• त्रिविष्टपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (neuter, locative singular)

• पुण्य-कालः: auspicious time
• पुण्य-कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (masc., nominative singular)

• सदा: always
• सदा: Kala/Avyaya (Temporal adverb/काल-अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘always’

• रात्रि-दिवम्: night and day
• रात्रि-दिवम्: Kala/Avyaya (Temporal adverb/काल-अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक) + दिव (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (used adverbially: ‘night and day’)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (masc., genitive plural)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue context, typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Triviṣṭapa-liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Day-night cycle shown around a single shrine: sun on one side, moon on the other, yet the liṅga’s radiance remains unchanged; devotees arrive at all hours.

Characters & Entities

• Triviṣṭapa
• Śiva-liṅga
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s sanctity is portrayed as perpetual: at this Liṅga, merit is not time-bound but ever-available.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Triviṣṭapa Liṅga in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship can be done at any time; no special calendrical restriction is required at this site.