Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92
Devanagari script
तत्र पाशुपता ये वै प्रणवेशार्चने रताः । तांश्च शुश्रूषयेन्नित्यं पितृबुद्ध्याति भक्तितः
Transliteration
tatra pāśupatā ye vai praṇaveśārcane ratāḥ | tāṃśca śuśrūṣayennityaṃ pitṛbuddhyāti bhaktitaḥ
Translation
तेथे जे पाशुपत भक्त प्रणवेश (ॐकारस्वरूप प्रभू) यांच्या अर्चनेत रत आहेत, त्यांना पितृतुल्य मानून परम भक्तीने नित्य सेवा करावी।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Locative setting/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
पाशुपताःPāśupatas (followers of Paśupati)
पाशुपताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun
वैindeed
वै:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात/particle (emphasis)
प्रणवेश-अर्चनेin the worship of Praṇaveśa
प्रणवेश-अर्चने:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रणवेश (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः): प्रणवेशस्य अर्चने = ‘in the worship of Praṇaveśa’
रताःengaged, devoted
रताः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त; √रम् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) विशेषण
तान्them
तान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय/conjunction
शुश्रूषयेत्should serve, should attend upon
शुश्रूषयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√शुश्रूष् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभाव/adverbial accusative (नपुंसक, द्वितीया एकवचन used adverbially)
पितृ-बुद्ध्याwith (the) fatherly attitude
पितृ-बुद्ध्या:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः): पितुः बुद्धिः = ‘with the notion of a father’
अतिvery, exceedingly
अति:
Kriya-viśeṣaṇa (Intensifier)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/particle (intensifier)
भक्तितःout of devotion
भक्तितः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/कारणार्थे ‘from/through devotion’
Speaker
Skanda
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)P
PāśupataP
Praṇaveśa (Oṃkāreśvara/Śiva)FAQs
Devotion in Kāśī is perfected through humble service to Śiva’s devotees, honoring them as venerable elders.
Kāśī, with emphasis on the Praṇaveśa/Oṃkāreśvara presence worshiped there.
Nitya-śuśrūṣā—regular service and respectful attendance upon Pāśupata worshipers devoted to Praṇaveśa.