Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

प्रबद्धहस्तयुगलः प्रणमतरकंधरः । अथ पाशुपताचार्यो गर्गो नाम महामुनिः

Transliteration

prabaddhahastayugalaḥ praṇamatarakaṃdharaḥ | atha pāśupatācāryo gargo nāma mahāmuniḥ

Translation

दोन्ही हात जोडून, मान नम्रपणे वाकवून तेथे पाशुपत-आचार्य—गर्ग नावाचे महामुनी—उभे होते।

Word by Word

• प्रबद्ध: bound, joined
• प्रबद्ध: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√बन्ध् (धातु) → प्रबद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (PPP)

• हस्त: hand
• हस्त: Avayava (Part/अवयव)
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे; समासाङ्ग (compound member)

• युगलः: pair
• युगलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युगल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रचलितम्; अत्र पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; समासान्त-पदम्

• प्रणमत: bowing
• प्रणमत: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√नम् (धातु) → प्रणमत् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकृदन्तः (present participle)

• कन्धरः: neck
• कन्धरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (conj./particle)

• पाशुपत: Pāśupata (of Śiva’s tradition)
• पाशुपत: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; समासपूर्वपदत्वेन विशेषणम्

• आचार्यः: teacher, preceptor
• आचार्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आचार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• गर्गः: Garga
• गर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम (proper noun)

• नाम: by name
• नाम: Viśeṣaṇa (Naming particle/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामनिर्देशक (quotative/particle ‘by name’)

• महामुनिः: great sage
• महामुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महान् + मुनि (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (महान् मुनिः)

Speaker

Skanda (narration within Skanda–Agastya dialogue, Kāśīkhaṇḍa context)

Characters & Entities

• Garga
• Pāśupata
• Śaiva tradition

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True spiritual authority is marked by humility and devotion, even in one who is a renowned teacher.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the implied sacred landscape, famed for Śaiva teachers and Pāśupata practice.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights devotional etiquette—añjali (joined hands) and praṇāma—rather than a specific external ritual.