Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97
Devanagari script
क्षुब्धा अंबुधयः सर्वे पेतुर्नक्षत्रमालिकाः । रोदसीमंडलं व्याप्तं तेन तूर्यरवेण वै
Transliteration
kṣubdhā aṃbudhayaḥ sarve peturnakṣatramālikāḥ | rodasīmaṃḍalaṃ vyāptaṃ tena tūryaraveṇa vai
Translation
सर्व समुद्र क्षुब्ध झाले आणि नक्षत्रमाला जणू कोसळल्या. त्या तूर्यरवाने द्यावा-पृथ्वीचे समग्र मंडल व्यापून गेले।
Word by Word
क्षुब्धाःagitated
क्षुब्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुभ् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग
अम्बुधयःoceans
अम्बुधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बुधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणप्रयोग
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
नक्षत्र-मालिकाःgarlands/rows of stars (constellations)
नक्षत्र-मालिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + मालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (नक्षत्राणां मालिका)
रोदसी-मण्डलम्the sphere of heaven-and-earth
रोदसी-मण्डलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (रोदस्योः मण्डलम्)
व्याप्तम्was pervaded/filled
व्याप्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्याप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; पुं/नपुंसक-सामान्यरूप
तूर्य-रवेणby the sound of instruments
तूर्य-रवेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतूर्य (प्रातिपदिक) + रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (तूर्यस्य रवः)
वैindeed
वै:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
Speaker
Skanda (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A cosmic panorama: oceans roil, stars tumble like garlands, and the entire sphere of heaven and earth is saturated with the roar of war-instruments.
Characters & Entities
O
OceansN
Nakṣatras (stars/constellations)R
Rodasī (heaven and earth)FAQs
The text magnifies the stakes of dharma versus adharma by portraying the conflict as shaking even cosmic structures.
Kāśī is the overarching sacred setting; this verse is cosmic-description rather than tīrtha-specific.
None.