Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

Transliteration

tadānaṃtyāya jāyaṃta mune lokadvayepi hi | viśālākṣī mahāpīṭhe dattaṃ japtaṃ hutaṃ stutam

Translation

हे मुने, ते दोन्ही लोकांतही अक्षय होते. विशालाक्षीच्या महापीठी केलेले दान, जप, होम वा स्तुती—सर्व अनंत फल देतात।

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थम् (that)

• आनन्त्याय: for endlessness, for infinite merit
• आनन्त्याय: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: आनन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्

• जायन्त: arise, come to be
• जायन्त: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जायन्त (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः (present participle: 'arising/being produced')

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• लोकद्वये: in both worlds
• लोकद्वये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (in the two worlds)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (indeed/for)

• विशालाक्षी: (for) Viśālākṣī
• विशालाक्षी: Adhikarana (Topic/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विशालाक्षी (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि-निर्मित-नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• महापीठे: at the great sacred seat (pīṭha)
• महापीठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• दत्तम्: what is given (gift)
• दत्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) → दत्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भावे/कर्मणि-प्रयोगः (the act/thing given)

• जप्तम्: what is recited (japa)
• जप्तम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) → जप्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) recitation

• हुतम्: what is offered (homa)
• हुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हु (धातु) → हुत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) oblation

• स्तुतम्: what is praised (stuti)
• स्तुतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (the act of) praise

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśālākṣī Mahāpīṭha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: muni (sage)

Visual Art Cues

Scene: At the great seat of Viśālākṣī: a devotee performs japa with rosary, a small homa fire burns with offerings, another offers gifts, and a group sings stuti—fourfold devotion converging; the Devī’s aura extends to ‘both worlds’.

Characters & Entities

• Viśālākṣī
• Mahāpīṭha
• Dāna
• Japa
• Homa
• Stuti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acts of devotion performed at a charged sacred locus (pīṭha) yield ‘akṣaya’ (inexhaustible) merit across this life and the next.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśālākṣī Mahāpīṭha in Kāśī—treated as a uniquely merit-amplifying sacred seat.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (giving), japa (recitation), homa (fire-offering), and stuti (hymnic praise) performed at Viśālākṣī’s pīṭha.