Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 101

Devanagari script

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च । ब्रह्मलोकमवाप्नोति श्रद्धया मानवोत्तमः

Transliteration

śrutvādhyāyamimaṃ puṇyaṃ śrāvayitvā tathaiva ca | brahmalokamavāpnoti śraddhayā mānavottamaḥ

Translation

हा पुण्य अध्याय ऐकून आणि तसाच श्रद्धेने इतरांना ऐकवून, मानवांतील श्रेष्ठ पुरुष ब्रह्मलोकास प्राप्त होतो।

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: श्रु; अर्थे: ‘श्रवणं कृत्वा’

• अध्यायम्: chapter/lesson
• अध्यायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• इमम्: this
• इमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अध्यायम्)

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अध्यायम्)

• श्रावयित्वा: having caused (others) to hear / having recited aloud
• श्रावयित्वा: Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + णिच् (causative/प्रेरणार्थक)
• Form: णिजन्त-धातु (श्रावयति) से क्त्वान्त (absolutive), अव्ययभावः; ‘श्रवणं कारयित्वा’

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• च: and
• च: Samucchaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• ब्रह्मलोकम्: the world of Brahmā
• ब्रह्मलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ब्रह्मणः लोकः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• मानवोत्तमः: the best of men
• मानवोत्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (उत्तमः मानवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogues commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A sacred recitation assembly in Kāśī: a learned paṭhaka recites a holy adhyāya to attentive devotees; above, a symbolic ascent toward Brahmaloka (lotus-world) indicates the promised fruit.

Characters & Entities

• Brahmaloka
• Daśāśvamedha Tīrtha Māhātmya (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā-filled listening and sharing of sacred māhātmya is itself a liberating merit-generating practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly Daśāśvamedha Tīrtha and Kāśī through the chapter’s māhātmya, though the verse highlights the act of hearing/reciting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) and śrāvaṇa/pravacana (causing others to hear; recitation/teaching) of the chapter.