Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तस्याः प्रियाया वाक्येन तदपत्यप्रियो गिरिः । उवाच वचनं सास्रमुमा वात्सल्यसन्नगीः

Transliteration

tasyāḥ priyāyā vākyena tadapatyapriyo giriḥ | uvāca vacanaṃ sāsramumā vātsalyasannagīḥ

Translation

प्रियाच्या वचनांनी प्रेरित होऊन, अपत्यप्रिय गिरिराजांनी उमेवरील वात्सल्याने गळा दाटून, अश्रूंनी भरलेल्या स्वरात वचन उच्चारले.

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रियायाः: of (his) beloved
• प्रियायाः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to तस्याः)

• वाक्येन: by the words/speech
• वाक्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• तत्: of that (her)
• तत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण (to अपत्य)

• अपत्य: child, offspring
• अपत्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रियः: dear, fond
• प्रियः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to गिरिः)

• गिरिः: the mountain (Himālaya)
• गिरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वचनम्: a statement, words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सास्रम्: tearful, with tears
• सास्रम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + अश्रु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अव्ययीभाव/तत्पुरुषभावः (अश्रुसहितम्) विशेषणम् (to वचनम्)

• उमा: O Umā
• उमा: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन/प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (contextually address)

• वात्सल्यसन्नगीः: filled/armed with affection (paternal tenderness)
• वात्सल्यसन्नगीः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वात्सल्य + सन्नगि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः (वात्सल्येन सन्नगीः/सन्नद्धः) विशेषणम् (to गिरिः)

Speaker

Narrator

Visual Art Cues

Scene: Himālaya, moved by Umā’s words, speaks tearfully; his voice is choked with affection, revealing parental love and urgency.

Characters & Entities

• Menā
• Himālaya (Giri)
• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti appears in many forms; even parental love and tears become sacred when directed toward the divine presence embodied as Umā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it continues the narrative within the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an emotional transition into Himālaya’s response.