Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 86

Devanagari script

उटजेश्वर लिंगं तु व्याघ्रेशात्पश्चिमे स्थितम् । भक्तरक्षार्थमुद्भूतं स्यात्समभ्यर्च्य निर्भयः

Transliteration

uṭajeśvara liṃgaṃ tu vyāghreśātpaścime sthitam | bhaktarakṣārthamudbhūtaṃ syātsamabhyarcya nirbhayaḥ

Translation

उटजेश्वर लिंग व्याघ्रेश्वराच्या पश्चिमेस स्थित आहे. भक्तांच्या रक्षणासाठी ते प्रकट झाले आहे; त्याची पूजा करून मनुष्य निर्भय होतो.

Word by Word

• उटजेश्वर: (the liṅga called) Uṭajeśvara
• उटजेश्वर: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उटजेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषण (नामरूपेण)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed, but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषण-अव्यय (particle: but/indeed)

• व्याघ्रेशात्: from Vyāghreśa
• व्याघ्रेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: व्याघ्रेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (दिशि/भागे)

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषण

• भक्तरक्षार्थम्: for the protection of devotees
• भक्तरक्षार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: भक्त + रक्षा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘भक्तानां रक्षायाः अर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; प्रयोजन (purpose)

• उद्भूतम्: arisen, manifested
• उद्भूतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उद् + भू (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषण

• स्यात्: would be / becomes
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• समभ्यर्च्य: having worshipped
• समभ्यर्च्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अभि + अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘सम्यक् अभ्यर्च्य’ = having duly worshipped

• निर्भयः: fearless
• निर्भयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर्भय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; (नरः इति अध्याहृतः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Uṭajeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim moves west from Vyāghreśvara to a modest shrine of Uṭajeśvara; the liṅga is shown emerging (udbhūta) as a guardian for devotees; worship (lamp, water, bilva) culminates in a visible aura of fearlessness.

Characters & Entities

• Uṭajeśvara Liṅga
• Vyāghreśvara Liṅga
• devotees (bhakta)
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s Liṅgas are portrayed as compassionate guardians; sincere worship yields inner and outer fearlessness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Uṭajeśvara Liṅga in Kāśī, described as lying to the west of Vyāghreśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samabhyarcana—proper worship/archana of Uṭajeśvara for protection and fearlessness.