Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

अरुणि स्थापितं लिंगं तत्रैव कलशोद्भव । तस्य लिंगस्य सेवातः सर्वामृद्धिमवाप्नुयात्

Transliteration

aruṇi sthāpitaṃ liṃgaṃ tatraiva kalaśodbhava | tasya liṃgasya sevātaḥ sarvāmṛddhimavāpnuyāt

Translation

हे कलशोद्भव (अगस्त्य)! तेथेच अरुणि यांनी स्थापित केलेले लिंग आहे. त्या लिंगाची सेवा केल्याने सर्व प्रकारची समृद्धी प्राप्त होते.

Word by Word

• अरुणि: at Aruṇi (place/person)
• अरुणि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अरुणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; स्थान/व्यक्तिनाम (in/at Aruṇi)

• स्थापितम्: installed, established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: 'caused to be placed')

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• कलशोद्भव: O Pot-born one (Agastya)
• कलशोद्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कलश + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पञ्चमी/षष्ठीभाव: 'कलशात् उद्भवः' = born from the pot); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• सेवातः: from serving, by service
• सेवातः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)

• सर्वाम्: all
• सर्वाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• ऋद्धिम्: prosperity, success
• ऋद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्नुयात्: may obtain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aruṇi-pratiṣṭhita Liṅga (in Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kalaśodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Aruṇi performs liṅga-pratiṣṭhā; Agastya (Kalaśodbhava) is invoked as listener; devotees offer bilva and lamps; symbols of prosperity (grain, waterpots) appear as auspicious motifs.

Characters & Entities

• Aruṇi
• Agastya (Kalaśodbhava)
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to Śiva in Kāśī bears both worldly well-being (ṛddhi) and dhārmic uplift, showing prosperity as a fruit of devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Kāśī location featuring the liṅga installed by the sage Aruṇi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā—regular devotional service/worship of the Aruṇi-sthāpita liṅga.