Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

अगस्तिरुवाच । मातर्नमामि कमले कमलायताक्षि श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि विश्वमातः । क्षीरोदजे कमलकोमलगर्भ गौरि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

agastiruvāca | mātarnamāmi kamale kamalāyatākṣi śrīviṣṇuhṛtkamalavāsini viśvamātaḥ | kṣīrodaje kamalakomalagarbha gauri lakṣmi prasīda satataṃ namatāṃ śaraṇye

अगस्ती म्हणाले—हे माता! हे कमले, कमलनयने! श्रीविष्णूच्या हृदयकमळात वास करणारी विश्वमाते! क्षीरसागरातून उत्पन्न, कमळासारख्या कोमल गर्भाची गौरि लक्ष्मी! नतमस्तकांची शरण्ये, सदैव प्रसन्न हो।

अगस्तिःAgastya
अगस्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; वक्ता/कर्ता (उवाच)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
नमामिI bow
नमामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
कमलेO Kamalā (Lotus-one)
कमले:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकमला/कमल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; लक्ष्मी-सम्बोधन
कमलायताक्षिO lotus-long-eyed one
कमलायताक्षि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकमल-आयत-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्याः अक्षी कमलायतौ
श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनिO dweller in the lotus of Śrī Viṣṇu’s heart
श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootश्री-विष्णु-हृत्-कमल-वासिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समास-श्रृंखला: (श्रीविष्णोः हृत्) + (हृत्कमल) + वासिन् (तत्र वसति)
विश्वमातःO mother of the universe
विश्वमातः:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविश्व-मातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समास: विश्वस्य माता
क्षीरोदजेO born from the Milk Ocean
क्षीरोदजे:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootक्षीर-उद-ज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समास: क्षीरोदात् जायते इति
कमलकोमलगर्भO one with a lotus-soft womb
कमलकोमलगर्भ:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootकमल-कोमल-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः—कमलवत् कोमलः गर्भः यस्याः
गौरिO Gaurī
गौरि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
लक्ष्मिO Lakṣmī
लक्ष्मि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
प्रसीदbe gracious
प्रसीद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-सद् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
सततम्always
सततम्:
Avyaya (Adverbial/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
नमताम्of those who bow
नमताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootनम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formकृदन्त (शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; ‘नमताम्’ = नमन्तानाम् (genitive plural)
शरण्येO refuge-giver
शरण्ये:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootशरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; विशेषण (देवी)

Agastya

Tirtha: Mahālakṣmī (Kolāpura)

Type: kshetra

Listener: Mahālakṣmī (direct address)

Scene: Agastya recites a hymn before Mahālakṣmī: she is lotus-born and lotus-eyed, seated in the heart-lotus of Viṣṇu; behind her, a symbolic Milk-Ocean motif glimmers; the atmosphere is one of refuge and grace.

A
Agastya
M
Mahālakṣmī
V
Viṣṇu (Mādhava)
K
Kṣīroda (Milk Ocean)

FAQs

Lakṣmī is the universal Mother and refuge; sincere surrender and praise invite her continual grace.

The narrative context is Kāśīkhaṇḍa; the hymn praises Mahālakṣmī as a resident, linking sacred place to cosmic Lakṣmī (Kṣīroda-born).

A clear devotional act is given: namaskāra (bowing) and stotra (hymnic praise) to Lakṣmī for ongoing favor.