Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35
Devanagari script
पश्यपश्य महाबुद्धे दृष्ट्वा जांबवतीसुतम् । इमाः स्खलितमापन्नास्तद्रूपक्षुब्धचेतसः
Transliteration
paśyapaśya mahābuddhe dṛṣṭvā jāṃbavatīsutam | imāḥ skhalitamāpannāstadrūpakṣubdhacetasaḥ
Translation
“पहा, पहा, हे महाबुद्धिमान! जांबवतीच्या पुत्राला पाहून या स्त्रिया डगमगू लागल्या आहेत; त्याच्या रूपाने त्यांचे चित्त क्षुब्ध झाले आहे।”
Word by Word
पश्यsee
पश्य:
सम्बोधन-प्रयुक्त-क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्
पश्यsee (again)/look
पश्य:
सम्बोधन-प्रयुक्त-क्रिया (imperative)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular); परस्मैपदम्; पुनरुक्ति (emphasis)
महाबुद्धेO great-minded one
महाबुद्धे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहा-बुद्धि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारयः — ‘O great-minded one’
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) — ‘having seen’
जाम्बवतीसुतम्Jāmbavatī’s son (Sāmba)
जाम्बवतीसुतम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजाम्बवती-सुत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः — ‘जाम्बवत्याः सुतः’
इमाःthese (women)
इमाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
स्खलितम्slipping/faltering
स्खलितम्:
कर्म (Object; with āpannāḥ)
TypeNoun
Rootस्खलित (कृदन्त; √स्खल् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त — ‘slipping/faltering’
आपन्नाःhave fallen into/come to
आपन्नाः:
क्रिया (Predicate action/state)
TypeVerb
Rootआपन्न (कृदन्त; √आपद् (धातु) क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, क्रियाविशेष-भावे ‘having fallen into/reached’ (finite sense)
तद्रूपक्षुब्धचेतसःwith minds agitated by his form
तद्रूपक्षुब्धचेतसः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootतद्-रूप-क्षुब्ध-चेतस् (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); बहुपद-तत्पुरुषः — ‘तस्य रूपेण क्षुब्धं चेतः यसाम्’ (agitated in mind by his form)
Speaker
Nārada (addressing Kṛṣṇa/Hari), deduced from preceding verse
Visual Art Cues
Scene: The sage points out Sāmba (Jāmbavatī’s son) and the women faltering, their minds shaken by his beauty; Krishna is addressed as witness and authority.
Characters & Entities
N
NāradaS
Sāmba (Jāmbavatī-suta)K
Kṛṣṇa (implied addressee)G
Gopikāḥ (implied)FAQs
It warns that unchecked attraction can disturb the mind and lead to adharma; awareness is the first step toward restraint.
No tīrtha is named in this verse; it functions as moral-narrative material within the Kāśī-khaṇḍa.
None.