Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

स्थूलकेशी बृहत्कुक्षिः सर्पास्या प्रेतवाहना । दंदशूककरा क्रौंची मृगशीर्षा वृषानना

Transliteration

sthūlakeśī bṛhatkukṣiḥ sarpāsyā pretavāhanā | daṃdaśūkakarā krauṃcī mṛgaśīrṣā vṛṣānanā

Translation

ती स्थूलकेशी, मोठ्या कुक्षीची; सर्पास्या, सापासारख्या मुखाची; प्रेतवाहना; दंदशूककरा, सर्पसदृश हातांची; क्रौंची; मृगशीर्षा; आणि वृषानना आहे।

Word by Word

• स्थूलकेशी: thick-haired
• स्थूलकेशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + केशिन्/केशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (स्थूलाः केशाः यस्याः)

• बृहत्कुक्षिः: big-bellied
• बृहत्कुक्षिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + कुक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (बृहती कुक्षिः यस्याः)

• सर्पास्या: snake-faced
• सर्पास्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्प (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सर्पवत् आस्यं यस्याः)

• प्रेतवाहना: having a ghost as her mount / ghost-borne
• प्रेतवाहना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रेतं वाहनं यस्याः / प्रेतैः वह्यते)

• दंदशूककरा: having serpent-hands
• दंदशूककरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दन्दशूक (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दन्दशूकस्य कराः/करः यस्याः)

• क्रौंची: crane/heron-like
• क्रौंची: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रौञ्ची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/विशेषणरूपेण (krauñcī—crane/heron-like)

• मृगशीर्षा: deer-headed
• मृगशीर्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + शीर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (मृगस्य इव शीर्षं यस्याः)

• वृषानना: bull-faced
• वृषानना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वृषस्य इव आननं यस्याः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (guardian Devī epithets)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A composite fierce Devī with thick hair and great belly, serpent-mouth imagery and snake-like hands, riding a preta; surrounding her are symbolic animal faces (deer, bull) indicating mastery over wild forces.

Characters & Entities

• Yoginīs
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text frames fierce, liminal powers as nameable and therefore ritually governable—integrated into dharma through prescribed recitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), as the setting of the Kāśīkhaṇḍa, where such recitations are praised for protection and merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct instruction here; it continues the enumeration of names used for japa.