Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

सांत्वपूर्वाणि वाक्यानि शय्यार्थे भूस्तृणोदके । एतान्यपि प्रदेयानि सदाभ्यागत तुष्टये

Transliteration

sāṃtvapūrvāṇi vākyāni śayyārthe bhūstṛṇodake | etānyapi pradeyāni sadābhyāgata tuṣṭaye

Translation

आगंतुक संतुष्ट व्हावा म्हणून सांत्वनापूर्ण वचन, शय्यासाठी भूमी, तृण व पाणी—हेही नेहमी द्यावे.

Word by Word

• सांत्वपूर्वाणि: preceded by soothing (words)
• सांत्वपूर्वाणि: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सांत्व (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; सांत्व-पूर्व इति तत्पुरुषः; ‘वाक्यानि’ इत्यस्य विशेषणम्

• वाक्यानि: statements / words
• वाक्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• शय्या-अर्थे: for a bed
• शय्या-अर्थे: Adhikarana (Purpose/अर्थाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शय्या (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; शय्यायाः अर्थे इति षष्ठी-तत्पुरुषः (for bedding purpose)

• भूस्तृणोदके: in (providing) ground, grass, and water
• भूस्तृणोदके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक) + तृण (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वसमासः (earth, grass, and water)

• एतानि: these
• एतानि: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; ‘प्रदेयानि’ इत्यस्य विशेषणम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अतिशयार्थक-अव्यय (also)

• प्रदेयानि: should be given
• प्रदेयानि: Vidhi (Obligation)
• Type: Adjective
• Root: प्र + दा (धातु) → प्रदेय (तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; तव्यत् (gerundive: should be given)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

• अभ्यागत: of the arrived guest
• अभ्यागत: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अभि + आ + गम् (धातु) → अभ्यागत (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) विभक्ति, एकवचन (अभ्यागतस्य); पदे संहितायां विभक्त्यन्त-लोपः (vocative-like address in context)

• तुष्टये: for satisfaction
• तुष्टये: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/प्रयोजन) विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A humble home: host offers a clay pot of water, spreads grass/cloth on the floor for rest, and speaks gently to a traveler; the atmosphere is calm and welcoming.

Characters & Entities

• Atithi (Guest)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hospitality begins with compassion and can be fulfilled even with simple offerings when given sincerely.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kāśī setting is implied; dharmic hospitality is upheld as part of Kāśī’s sacred culture.

What ritualistic prescription is mentioned?

Provide satkāra through kind speech and basic provisions: water and a simple resting arrangement (ground/grass).