Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49
Devanagari script
यस्यादृश्य शिरे पार्श्वे उन्नते रोमसंयुते । निरपत्या च दुःशीला सा भवेद्दुःखशेवधिः
Transliteration
yasyādṛśya śire pārśve unnate romasaṃyute | nirapatyā ca duḥśīlā sā bhavedduḥkhaśevadhiḥ
Translation
जिच्या बरगड्या उंच, केसांनी युक्त आणि शिरा दिसणाऱ्या असतात, ती स्त्री निपुत्रिक, दुःशील आणि दुःखाचा साठा असते.
Word by Word
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धे
अदृश्यinvisible/not seen
अदृश्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-दृश्य (प्रातिपदिक; नञ् + दृश्य)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (शिरः इत्यस्य)
शिरःhead
शिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
पार्श्वेat/in the side
पार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
उन्नतेraised/elevated
उन्नते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउन्नत (प्रातिपदिक/कृदन्त; उद्+√नम् (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पार्श्वे इत्यस्य)
रोमसंयुतेjoined with hair; hairy
रोमसंयुते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootरोम-संयुक्त (प्रातिपदिक; रोम + संयुक्त)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पार्श्वे इत्यस्य)
निरपत्याchildless
निरपत्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर्-अपत्य (प्रातिपदिक; निर् + अपत्य)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (सा इत्यस्य)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
दुःशीलाill-natured
दुःशीला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुः-शील (प्रातिपदिक; दुः + शील)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्would become/is
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
दुःखशेवधिःa treasure-store of sorrow
दुःखशेवधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुःख-शेवधि (प्रातिपदिक; दुःख + शेवधि)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमेय-रूपेण
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A cautionary teaching scene: the narrator contrasts auspicious and inauspicious marks, with listeners reflecting soberly; Kāśī’s sacred backdrop remains serene.
Characters & Entities
K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
The verse warns against harshness and imbalance, presenting them as signs associated with suffering, thereby valuing gentleness and harmony in dharmic life.
Kāśī is the textual setting, but no distinct tīrtha is mentioned in this verse.
None.