Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

एकरोमा राजपत्नी द्विरोमा च सुखावहा । त्रिरोमा रोमकूपेषु भवेद्वैधव्यदुःखभाक्

Transliteration

ekaromā rājapatnī dviromā ca sukhāvahā | triromā romakūpeṣu bhavedvaidhavyaduḥkhabhāk

Translation

प्रत्येक रोमकूपात एक रोम असेल तर ती राजपत्नी होते; दोन रोम असतील तर ती सुखदायिनी ठरते. पण कूपांत तीन रोम असतील तर ती वैधव्यदुःखाची भागी होते.

Word by Word

• एकरोमा: having single hair (per pore)
• एकरोमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक-रोमा (प्रातिपदिक; एक + रोमन्/रोम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• राजपत्नी: queen
• राजपत्नी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज-पत्नी (प्रातिपदिक; राजन् + पत्नी)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्विरोमा: having two hairs (per pore)
• द्विरोमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वि-रोमा (प्रातिपदिक; द्वि + रोमन्/रोम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• सुखावहा: bringing happiness
• सुखावहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुख-आवह (प्रातिपदिक; सुख + आवह)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• त्रिरोमा: having three hairs (per pore)
• त्रिरोमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-रोमा (प्रातिपदिक; त्रि + रोमन्/रोम)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• रोमकूपेषु: in the hair-pores
• रोमकूपेषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रोम-कूप (प्रातिपदिक; रोमन् + कूप)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• वैधव्य-दुःख-भाक्: a sharer of widowhood-sorrow
• वैधव्य-दुःख-भाक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वैधव्य + दुःख + भाज् (धातु; भाक् = कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कृदन्तः—भाज् धातोः क्विप् (भाक्) ‘भागी’; समासः—तत्पुरुषः

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Visual Art Cues

Scene: A schematic, almost ‘śāstra-illustration’ scene: close attention to hair-pores as symbolic indicators—one hair (royal marriage), two hairs (happiness), three hairs (widowhood).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse presents destiny-language through lakṣaṇa symbolism, reflecting the Purāṇic view that fortunes unfold according to karmic patterns.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader sanctified frame is Kāśī-khaṇḍa (Kāśī/Vārāṇasī), though no particular tīrtha is singled out.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.