Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 94

Devanagari script

तवैतत्सर्वमस्तीह विश्वेशानुग्रहात्प्रिय । पूरणीयोऽभिलाषो मे यदि तद्वचम्यहं शृणु

Transliteration

tavaitatsarvamastīha viśveśānugrahātpriya | pūraṇīyo'bhilāṣo me yadi tadvacamyahaṃ śṛṇu

Translation

प्रिय, विश्वेशाच्या अनुग्रहाने हे सर्व येथे तुझेच आहे. तरीही माझी एक अभिलाषा पूर्ण व्हायची बाकी आहे; तू मान्य करशील तर मी सांगते—ऐक.

Word by Word

• तव: your/of you
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन — Genitive singular

• एतत्: this
• एतत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular; विशेषणम् (सर्वम्) — demonstrative “this”

• सर्वम्: all (this)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular

• अस्ति: exists/is
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन — Present indicative, 3rd singular

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय — “here”

• विश्वेशानुग्रहात्: from/due to Viśveśa’s grace
• विश्वेशानुग्रहात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः “विश्वेशस्य अनुग्रहः” — Masculine, Ablative singular; “due to the grace of Viśveśa”

• प्रिय: dear one
• प्रिय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन — Masculine, Vocative singular

• पूरणीयः: to be fulfilled
• पूरणीयः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर् (धातु) + अनीय (कृत्-प्रत्यय)
• Form: अनीयर्-प्रत्ययान्त कृत्प्रत्यय (gerundive), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Gerundive “to be fulfilled”, Masculine Nom. singular; विशेषणम् (अभिलाषः)

• अभिलाषः: desire/wish
• अभिलाषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभिलाष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Masculine, Nominative singular

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन — Genitive singular (enclitic)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय — conditional “if”

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Neuter, Accusative singular; (वाच्यम् इत्यर्थे) — “that (request/thing)”

• वचामि: I say
• वचामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Present indicative, 1st singular, active

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Imperative, 2nd singular, active

Speaker

Kalāvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Husband (immediate); sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: A devotee-spouse speaks with folded hands or earnest gesture: ‘All is already yours by Viśveśvara’s grace—yet hear my one remaining wish.’ The atmosphere turns from domestic to sacred resolve.

Characters & Entities

• Kalāvatī
• Viśveśa (Viśvanātha/Śiva of Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly sufficiency is ultimately attributed to Śiva’s grace; the heart still seeks the higher fulfillment of sacred aspiration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśa/Viśvanātha of Kāśī is invoked—pointing to Vārāṇasī (Kāśī) as the sacred center.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; it introduces a request framed by devotion to Viśveśvara.