Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80
Devanagari script
राक्षस उवाच । ममदृग्गोचरं यातो विद्याधरकुमारक । अद्य त्वामेतया सार्धं प्रेषयामि यमालयम्
Transliteration
rākṣasa uvāca | mamadṛggocaraṃ yāto vidyādharakumāraka | adya tvāmetayā sārdhaṃ preṣayāmi yamālayam
Translation
राक्षस म्हणाला—“हे विद्याधरकुमार, तू माझ्या दृष्टीच्या आवाक्यात आलास. आज ह्या स्त्रीसह तुला यमालयात पाठवितो.”
Word by Word
राक्षसःthe demon
राक्षसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
दृक्-गोचरम्the range of my sight
दृक्-गोचरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदृक् (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; (दृशः गोचरः)
यातः(you) have come
यातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
विद्याधर-कुमारकO young Vidyādhara prince
विद्याधर-कुमारक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविद्याधर (प्रातिपदिक) + कुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतयाwith this (woman)
एतया:
Sahakaraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (indeclinable meaning ‘together with’)
प्रेषयामिI send
प्रेषयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-इष्/प्रेष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
यम-आलयम्to Yama’s abode
यम-आलयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-कर्म (destination as object)
Speaker
Rākṣasa
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The rākṣasa confronts a young Vidyādhara and a woman, pointing or looming, declaring he will send them to Yama’s abode; tension between celestial youth and demonic menace.
Characters & Entities
R
RākṣasaV
VidyādharaY
YamaS
Suśīlā (implied by ‘etayā’)FAQs
Arrogant violence and threats exemplify adharma; such speech foreshadows the downfall of the aggressor.
No tirtha is named in this spoken line.
None.