Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम् । विधिः संभावयेद्यावत्तावत्स हि विलोकितः

āvayoraṃtaraṃ kosau bibhṛyātpuruṣākṛtim | vidhiḥ saṃbhāvayedyāvattāvatsa hi vilokitaḥ

“आपल्या दोघांच्या मधल्या या अवकाशात कोण पुरुषाकार धारण करील?”—असा विचार विधाता ब्रह्मा जितका वेळ करीत राहिला, तितकाच वेळ तो त्या अद्भुत दृश्याकडे पाहत राहिला।

आवयोःof us two
आवयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), द्विवचनम्
अन्तरम्the interval/space
अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; अत्र कर्मरूपेण
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
असौthat one (he)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
बिभृयात्could bear/assume
बिभृयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
पुरुषाकृतिम्a human form
पुरुषाकृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः, स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्
विधिःBrahmā (the Ordainer)
विधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
संभावयेत्would consider/ponder
संभावयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भावय् (धातु, √भू causative)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; उपसर्गः सम्-
यावत्as long as
यावत्:
Adhikarana (काल-सीमा)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्ययम् (correlative): 'as long as/so long'
तावत्so long
तावत्:
Adhikarana (काल-सीमा)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्ययम् (correlative): 'so long/that long'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
हिindeed
हि:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम् (particle/emphasis): 'indeed/for'
विलोकितःwas seen/observed
विलोकितः:
Kriya (परिणाम/वर्णन)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; उपसर्गः वि-

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/seekers

Scene: Brahmā, poised between authority and bewilderment, stares upward into the radiant interspace, lips parted as if questioning; the central light holds a faint anthropomorphic outline.

B
Brahmā (Vidhī)
P
Puruṣākṛti (person-form)

FAQs

The finite intellect is stunned before the Infinite; divine manifestation exceeds ordinary categories.

The episode belongs to Kāśī-māhātmya, reinforcing Kāśī as the sphere of Śiva’s direct sovereignty.

None; the verse is contemplative and narrative.