Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना । अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती

aṃśumālāhyaṃśumatī tvaṃgīkṛtaṣaḍānanā | aṃdhatāmisrahaṃtryaṃdhuraṃ janāhyaṃjanāvatī

हे तेजस्विनी देवी! तू किरणमाळेने शोभणारी, स्वयं तेजोमयी आहेस; तू षडानन (स्कंद) यास आपलेसे केले आहेस। तू अंध तमाचा नाश करतेस आणि जनांसाठी दिव्य अंजन आहेस—खरी दृष्टी व विवेक देणारी।

aṃśu-mālā-āhya-aṃśumatīknown as Aṃśumālā, radiant (Aṃśumatī)
aṃśu-mālā-āhya-aṃśumatī:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṃśu (प्रातिपदिक) + mālā (प्रातिपदिक) + āhya (प्रातिपदिक) + aṃśumat (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः, ‘अंशुमाला-आह्या’ (अंशुमाला इति नाम्ना ख्याता) तथा ‘अंशुमती’ (किरणवती)
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
aṅgī-kṛta-ṣaḍ-ānanāshe who has accepted/adopted the six-faced one (Ṣaḍānana)
aṅgī-kṛta-ṣaḍ-ānanā:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṅgī (अङ्गी/प्रातिपदिक) + kṛ (धातु) → kṛta (कृदन्त) + ṣaṭ (संख्या/प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कृदन्तः—कृत (भूतकृदन्त/PPP); समासः—तत्पुरुषः, ‘षडाननं (षड्वदनं) अङ्गीकृतं यस्याः सा’
aṃdha-tāmisra-haṃtrīdestroyer of blind darkness
aṃdha-tāmisra-haṃtrī:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṃdha (प्रातिपदिक) + tāmisra (प्रातिपदिक) + han (धातु) → haṃtrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः, ‘अन्धतामिस्रं हन्ति’
aṃdhuramAṃdhura (a name/epithet)
aṃdhuram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootaṃdhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (पाठानुसारं)
janāhyaṃjanāvatīrenowned among people; possessing collyrium/black ointment
janāhyaṃjanāvatī:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjanāhya (प्रातिपदिक) + aṃjanāvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समास/संयोगः—कर्मधारयवत्, ‘जनाह्या’ (जनैः आह्या/जनप्रसिद्धा) + ‘अञ्जनावती’ (अञ्जनयुक्ता/अञ्जनसमृद्धा)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (standard audience)

Scene: Devī stands radiant, garlanded with sun-like rays; beside her is Ṣaḍānana (six-faced Skanda) shown as embraced/adopted by her; darkness retreats as she applies divine añjana to the eyes of devotees, granting luminous discernment.

D
Devī
Ṣaḍānana (Skanda/Kārttikeya)

FAQs

Divine grace removes ignorance (tāmisra) and grants inner vision; the Mother is praised as the source of discernment and illumination.

Kāśī is the overarching sacred geography; the hymn’s purpose is to magnify devotion within the Kāśī Māhātmya setting.

No explicit rite is stated; it is suited for japa/stotra recitation for clarity of mind and spiritual insight.