Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

पादगम्यं हि यत्किंचिद्वस्त्वस्ति धरणीतले । तद्भूर्लोक इति ख्यातः साब्धिद्वीपाद्रिकाननम्

pādagamyaṃ hi yatkiṃcidvastvasti dharaṇītale | tadbhūrloka iti khyātaḥ sābdhidvīpādrikānanam

पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर पायी जाऊन जे काही गाठता येते, तेच ‘भूर्लोक’ म्हणून प्रसिद्ध आहे—समुद्र, द्वीप, पर्वत व अरण्यांसह।

pāda-gamyamreachable by foot
pāda-gamyam:
Karta (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootpāda (प्रातिपदिक) + gamya (कृदन्त; √gam धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; यत्-सम्बन्धि विशेषणम्
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय—निपात (emphasis/indeed)
yatwhatever which
yat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम
kiṃcitanything
kiṃcit:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)
vastua thing
vastu:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvastu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
astiexists/is
asti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन
dharaṇī-taleon the surface of the earth
dharaṇī-tale:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक) + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
tatthat
tat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक
bhūḥ-lokaḥthe Bhūrloka (earth-world)
bhūḥ-lokaḥ:
Karta (Predicate nominative/कर्तृपद)
TypeNoun
Rootbhūḥ (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय—उद्धरण/इति-प्रयोग (quotative)
khyātaḥis known/called
khyātaḥ:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootkhyāta (कृदन्त; √khyā धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त—कर्मणि/भावे, ‘is known/called’ इत्यर्थे
sa-abdhi-dvīpa-adri-kānanamtogether with oceans, islands, mountains, and forests
sa-abdhi-dvīpa-adri-kānanam:
Karta (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह/सहित; उपसर्गवत्) + abdhi (प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक) + adri (प्रातिपदिक) + kānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—भूर्लोकस्य

Skanda

Tirtha: Bhūrloka (as the aggregate field of tīrthas)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇa addressee / assembled ṛṣis (frame-dependent)

Scene: A pilgrim’s-eye map of Earth: concentric oceans and islands, mountain ranges, and dense forests, with a barefoot pilgrim path winding through—emphasizing ‘reachable by foot’.

S
Skanda
B
Bhūrloka
B
Bhū (Earth)

FAQs

The lived world (Bhūrloka) is itself a sacred field for dharma—where pilgrimage, charity, restraint, and worship bear fruit.

No single site is singled out; the verse defines the earthly realm that contains all tīrthas.

None directly; it provides a definition rather than a practice.