Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 13
Devanagari script
भानोः सकाशादुपरि लक्षे लक्ष्यः क्षपाकरः । नक्षत्रधं डलं सोमाल्लक्षयोजनमुच्छ्रितम्
Transliteration
bhānoḥ sakāśādupari lakṣe lakṣyaḥ kṣapākaraḥ | nakṣatradhaṃ ḍalaṃ somāllakṣayojanamucchritam
Translation
भानूच्या वर एक लक्ष योजन अंतरावर क्षपाकर (रात्रिकर्ता) चंद्र दिसतो; आणि चंद्राच्या वर एक लक्ष योजन उंच नक्षत्रमंडल स्थित आहे।
Word by Word
भानोःof the sun
भानोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सकाशात्from (the) vicinity
सकाशात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; उपपद-प्रयोगः (from the vicinity of)
उपरिabove
उपरि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
लक्षेat a lakh (100,000)
लक्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; परिमाण-स्थाने (at/in a lakh)
लक्ष्यःto be marked/located (as measurable)
लक्ष्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्षपाकरः इत्यस्य विशेषणम्
क्षपाकरःthe moon
क्षपाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षपा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षपायाः करः = night-maker)
नक्षत्रstar(s)
नक्षत्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग (member in compound)
मण्डलम्sphere/orb
मण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सोमात्from the moon
सोमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
लक्षयोजनम्a lakh yojanas
लक्षयोजनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः (लक्षं योजनानाम्)
उच्छ्रितम्raised/elevated
उच्छ्रितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + श्रि (धातु) → उच्छ्रित (कृदन्त/PPP)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (मण्डलम्) इत्यस्य विशेषणम्
Speaker
Skanda
Skanda Dialogue
Listener: vipra (brāhmaṇa)
Visual Art Cues
Scene: A tiered cosmos: sun below, then the moon as ‘night-maker,’ then a glittering band of nakṣatras above—each separated by clear concentric distance rings.
Characters & Entities
S
SkandaB
Bhānu (Sun)S
Soma/Candra (Moon)N
Nakṣatra-maṇḍala (star-sphere)FAQs
Heavenly bodies are presented as part of a layered divine order, inviting contemplation of cosmic dharma and the Lord’s governance.
No tīrtha is directly praised; the verse belongs to a cosmological explanation within the Kāśīkhaṇḍa.
None in this verse.