Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

प्रयागतोपि तीर्थेशात्सर्वेषु भुवनेष्वपि । अनायासेन वै मुक्तिः काश्यां देहावसानतः

prayāgatopi tīrtheśātsarveṣu bhuvaneṣvapi | anāyāsena vai muktiḥ kāśyāṃ dehāvasānataḥ

तीर्थेश प्रयागापेक्षाही, तसेच सर्व लोकांतही, काशीत देहावसान झाल्यास अनायासेच मुक्ती प्राप्त होते।

प्रयागतःfrom Prayāga
प्रयागतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
अपिeven/also
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)
तीर्थ-ईशात्from the lord of tīrthas
तीर्थ-ईशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: तीर्थस्य ईशः); पुल्लिङ्गम्, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम-विशेषणम्; पुल्लिङ्गे/नपुंसके, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचनम्; ‘भुवनेषु’ इत्यस्य विशेषणम्
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचनम्
अपिalso
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (also/even)
अनायासेनwithout effort; easily
अनायासेन:
Karana/Manner (करण/प्रकार)
TypeNoun
Rootअनायास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental of manner)
वैindeed
वै:
Emphasis (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपातः (emphatic particle)
मुक्तिःliberation
मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
देह-अवसानतःat the end of the body (at death)
देह-अवसानतः:
Time/Condition (काल/अवस्था)
TypeIndeclinable
Rootदेह (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: देहस्य अवसानम्); तसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम् (ablatival adverb: ‘from/at the end’); अव्ययम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī / Avimukta

Type: kshetra

Scene: A dying devotee on the banks of Gaṅgā in Kāśī, hearing Śiva’s liberating presence; the city’s ghāṭs and temples glow; liberation depicted as light rising effortlessly.

P
Prayāga
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Kāśī is presented as uniquely powerful for liberation, especially at the moment of death.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as granting anāyāsena mukti at dehāvasāna.

No rite is prescribed; the verse emphasizes the salvific significance of dying in Kāśī.