Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

Devanagari script

मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः । निमग्नपिंगनयनः कश्चिद्भीषयति स्म तम्

Transliteration

maulijairabhrasaṃgharṣaṃ kurvandīrghakṛśodaraḥ | nimagnapiṃganayanaḥ kaścidbhīṣayati sma tam

Translation

आणखी एक उंच, कृशोदर—मस्तकावरील मौल्यांनी मेघांना घासीत; आत गेलेल्या पिंगट डोळ्यांनी तो वारंवार त्याला भय दाखवीत होता।

Word by Word

• मौलिजैः: with crests/heads
• मौलिजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मौलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• अभ्रसंघर्षम्: collision with clouds
• अभ्रसंघर्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभ्र (प्रातिपदिक) + संघर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• कुर्वन्: making, causing
• कुर्वन्: Kriya-vishesana (Adverbial participle)
• Type: Verb
• Root: धातु √कृ (to do) (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावेन

• दीर्घकृशोदरः: one whose belly is long and thin
• दीर्घकृशोदरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक) + कृश (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य उदरं दीर्घं कृशं च सः’

• निमग्नपिंगनयनः: with sunken tawny eyes
• निमग्नपिंगनयनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निमग्न (धातु √मज्ज्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + पिङ्ग (प्रातिपदिक) + नयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य नयने पिङ्गे निमग्ने (अन्तर्निमग्ने) सः’

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात/अव्यय)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भीषयति: frightens
• भीषयति: Kriya (Main predicate)
• Type: Verb
• Root: धातु √भीष्/√भी (to frighten) (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्म: indeed/then (narrative marker)
• स्म: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपातः (past-narrative particle)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-assembly

Visual Art Cues

Scene: A towering, gaunt-bellied figure whose crown-ornaments scrape the clouds; sunken tawny eyes glare downward as he repeatedly tries to frighten the child/hero below.

Characters & Entities

• Bhūtas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic-scale intimidation is portrayed as merely a test; spiritual discipline is to remain unshaken.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred setting in the Kāśīkhaṇḍa; this verse does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.