Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70
Devanagari script
चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः । सुधाधाराधर इव बहिश्चिरयति त्वयि
Transliteration
citraṃ putra tvarayati yātuṃ me mānasāṃḍajaḥ | sudhādhārādhara iva bahiścirayati tvayi
Translation
विचित्र आहे, पुत्रा! माझा मनोज पक्षी लवकर उडून जाऊ पाहतो; तरीही तुझ्यामुळे तो बाहेर अमृतधारा धारण करणाऱ्या मेघासारखा चिरकाळ थांबतो.
Word by Word
चित्रम्strangely; wondrously
चित्रम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगे नपुंसक-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया रूपेण क्रियाविशेषण (adverbial accusative: 'strangely/wondrously')
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
त्वरयतिhurries; urges
त्वरयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; सकर्मक
यातुम्to go
यातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), गमनार्थक
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/genitive) एकवचन (enclitic)
मानसाण्डजःthe mind-born (son)
मानसाण्डजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक) + अण्डज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मानसस्य अण्डजः)
सुधाधाराधरःa cloud bearing streams of nectar
सुधाधाराधरः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन; तत्पुरुष (सुधायाः धारां धरति इति)
इवlike
इव:
Upama-sambandha (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
बहिःoutside
बहिः:
Adhikarana (Place/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
चिरयतिdelays; lingers
चिरयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिरय् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; सकर्मक (to delay)
त्वयिin/with regard to you
त्वयि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (7th/locative), एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Sunīti (contextual attribution), within Skanda’s narration to Agastya (contextual attribution)
Characters & Entities
S
SunītiD
DhruvaFAQs
The verse portrays inner conflict: the spirit urges renunciation, yet love and duty create delay—showing how devotion matures through struggle.
No single tīrtha is specified in this verse; it belongs to the Kāśīkhaṇḍa narrative setting.
None; the focus is emotional and moral, not ritual instruction.