Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

ततः कुमारः संजज्ञे लोहितांगो महीतलात् । स्नेहसंवर्धितः सोथ धात्र्या धात्रीस्वरूपया

tataḥ kumāraḥ saṃjajñe lohitāṃgo mahītalāt | snehasaṃvardhitaḥ sotha dhātryā dhātrīsvarūpayā

त्यानंतर भूमीतलातून लोहिताङ्ग नावाचा कुमार जन्मला. मग धात्रीस्वरूप धात्रीने (पृथ्वीने) स्नेहाने त्याचे पालनपोषण केले।

ततःthereupon
ततः:
Kala (Sequence/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-प्रभवम् अव्ययम्; क्रम/कारणवाचक (thereupon/thereafter)
कुमारःa boy/son
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
संजज्ञेwas born/arose
संजज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √जन् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
लोहिताङ्गःLohitāṅga (red-limbed one)
लोहिताङ्गः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोहित + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—बहुव्रीहिः (लोहितानि अङ्गानि यस्य)
महीतलात्from the earth’s surface
महीतलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमही + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महेः तलम्)
स्नेहसंवर्धितःnurtured with affection
स्नेहसंवर्धितः:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नेह + सम् + √वृध् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (स्नेहेन संवर्धितः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम् (then/and then)
धात्र्याby the nurse/mother
धात्र्या:
Karana (Agent/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधात्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
धात्रीस्वरूपयाin the form of a nurse
धात्रीस्वरूपया:
Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधात्री + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (धात्री-स्वरूपा)

Śiva-gaṇas (attendants of Śiva)

Tirtha: Lohitāṅga (presiding figure)

Type: kshetra

Listener: Śivaśarman

Scene: From the earth emerges a red-hued divine child, Lohitāṅga; Bhūmi as Dhātrī appears as a gentle nurse, cradling and raising him with affection.

L
Lohitāṅga
D
Dhātrī (Earth)

FAQs

Divine origins are sustained by divine care; sacred beings arise for loka-kalyāṇa (world-welfare) and are nurtured by cosmic powers.

The verse belongs to the Kāśī/Avimukta māhātmya stream, explaining a figure associated with a sacred ‘loka’ within this geography.

None.