Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । स च केशांतकर्मास्य कृत्वा वर्षेऽथ षोडशे

na tatkarma ca tadvṛttaṃ kiṃcidvetti sa dīkṣitaḥ | sa ca keśāṃtakarmāsya kṛtvā varṣe'tha ṣoḍaśe

त्या कर्माचा व त्या दुराचाराचा दीक्षिताला काहीच पत्ता नव्हता. मग त्याच्या सोळाव्या वर्षी त्याचा केशान्त-संस्कार करून…

not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (particle of negation)
तत्that
तत्:
Visheshana (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (कर्म इत्यस्य विशेषणम्)
कर्मdeed
कर्म:
Karman (ज्ञाने) / Vishaya (विषय)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्that
तत्:
Visheshana (वृत्तम्)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (वृत्तम् इत्यस्य विशेषणम्)
वृत्तम्conduct/affair
वृत्तम्:
Vishaya (विषय)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक; √वृत् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
किंचित्anything
किंचित्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
दीक्षितःDīkṣita
दीक्षितः:
Karta (कर्ता) (सः इत्यस्य अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootदीक्षित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
केशान्तकर्मthe hair-cutting rite (keśānta)
केशान्तकर्म:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootकेशान्त (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (केशान्तस्य कर्म)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया
वर्षेin the year (at age)
वर्षे:
Adhikarana (अधिकरण—काले)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
अथthen
अथ:
Kriya-anvaya (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/क्रमसूचक (then)
षोडशेsixteenth
षोडशे:
Visheshana (वर्षे)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; (वर्षे इत्यस्य विशेषणम्)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context) narrating to Agastya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A youth at sixteen undergoing the keśānta saṃskāra, while the narrative notes his ignorance of prior wrongdoing; a ceremonial domestic-ritual scene with an undercurrent of concealed truth.

D
Dīkṣita
K
keśānta-saṁskāra

FAQs

Ignorance of wrongdoing does not replace the need for vigilance; dharmic upbringing proceeds through saṁskāras and discipline.

Kāśī is the overarching setting of the Kāśīkhaṇḍa, but this verse focuses on saṁskāra and conduct rather than a named tīrtha.

Keśānta-karman (a student-stage saṁskāra) is referenced as being performed in the sixteenth year.