Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46
Devanagari script
अद्य सद्यः परिहृतं त्वदंघ्रिरजसारजः । त्वदंगसंगिमहसा सहसाऽप्यांतरंतमः
Transliteration
adya sadyaḥ parihṛtaṃ tvadaṃghrirajasārajaḥ | tvadaṃgasaṃgimahasā sahasā'pyāṃtaraṃtamaḥ
Translation
आजच, तुमच्या चरणरजेमुळे माझ्या अंतःकरणातील मल-रज तत्क्षणी दूर झाला; आणि तुमच्या अंगास लागलेल्या तेजाने आतला अंधारही सहसा नाहीसा झाला.
Word by Word
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकाल/रीतिवाचक-अव्यय (immediately)
परिहृतम्has been removed
परिहृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि+हृ (धातु), क्त-प्रत्यय
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (removed/warded off) — भावे/कर्मणि प्रयोगसामर्थ्य
त्वदङ्घ्रिरजसाby the dust of your feet
त्वदङ्घ्रिरजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (युष्मद्-शब्द, सर्वनाम) + अङ्घ्रि (प्रातिपदिक) + रजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्वदङ्घ्र्योः रजः)
रजःdust/impurity
रजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वदङ्गसङ्गिमहसाby the splendor connected with your body
त्वदङ्गसङ्गिमहसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + सङ्गिन् (प्रातिपदिक) + महस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्वदङ्गस्य सङ्गि महः) = ‘the radiance associated with your body’
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय, रीतिवाचक (suddenly/forcibly)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
आन्तरम्inner
आन्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (inner/internal)
तमःdarkness
तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Giri/Śaila (mountain personified, addressing the sage)
Characters & Entities
P
Pāda-rajas (dust of feet)FAQs
Contact with saintly beings—symbolized by the dust of their feet—purifies inner impurity and dispels ignorance.
Within Kāśīkhaṇḍa, the sanctity of Kāśī is reinforced through the theme of instant purification by holy association.
No formal rite; the teaching centers on darśana/saṅga (holy contact) as a purifier.