Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 93

Devanagari script

तं कदाचित्तु गन्धर्वश्चित्रसेनाभिधो बली । नरास्थिभूषणं संख्ये न्यवधीत्सोऽपि संस्थितः

Transliteration

taṃ kadācittu gandharvaścitrasenābhidho balī | narāsthibhūṣaṇaṃ saṃkhye nyavadhītso'pi saṃsthitaḥ

Translation

कधीतरी चित्रसेन नावाच्या बलवान गंधर्वाने रणात नरास्थिभूषणाचा वध केला; आणि तो (कपालस्फोट)ही स्थिर राहिला.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• कदाचित्: once
• कदाचित्: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (at some time/once)

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)

• गन्धर्वः: a Gandharva
• गन्धर्वः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• चित्रसेनाभिधः: named Citrasena
• चित्रसेनाभिधः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चित्रसेन-अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—‘चित्रसेन’ इति अभिधा यस्य (named Citrasena)

• बली: strong
• बली: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (strong)

• नरास्थिभूषणम्: Narāsthibhūṣaṇa
• नरास्थिभूषणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर-अस्थि-भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नाम (proper noun)

• संख्ये: in battle
• संख्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in battle’ (संख्ये = रणेषु)

• न्यवधीत्: killed
• न्यवधीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वध् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)

• संस्थितः: stood/remained
• संस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘standing/remaining’

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Setukhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A fierce battle: the radiant Gandharva Citrasena confronts and slays the bone-adorned vetāla-king Narāsthibhūṣaṇa; the vetāla host recoils as the commander Kapālasphoṭa remains standing amid chaos.

Characters & Entities

• Citrasena (Gandharva)
• Narāsthibhūṣaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even fearsome powers are impermanent; dharma and divine order ultimately curb destructive forces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu-kṣetra (Setu Māhātmya) context frames the narration, though the verse itself is martial narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.