Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीसूत उवाच । स्वसैन्यमवलोक्याथ महिषो दानवेश्वरः । हतं देव्या महाक्रोधाच्चंडकोपमथाब्रवीत्

Transliteration

śrīsūta uvāca | svasainyamavalokyātha mahiṣo dānaveśvaraḥ | hataṃ devyā mahākrodhāccaṃḍakopamathābravīt

Translation

श्रीसूत म्हणाले—तेव्हा दानवेश्वर महिषाने देवीने आपल्या सैन्याचा संहार केलेला पाहून, महाक्रोधाने चंडकोपाला संबोधून बोलला।

Word by Word

• श्रीसूतः: Śrī Sūta
• श्रीसूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री+सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—श्रीमान् सूतः (कर्मधारय)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्वसैन्यम्: his own army
• स्वसैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व+सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—स्वं सैन्यम् (कर्मधारय)

• अवलोक्य: having looked at
• अवलोक्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: अव+लोक् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त्वा/ल्यप् (absolutive/gerund)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भ (then/now)

• महिषः: Mahiṣa
• महिषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दानवेश्वरः: lord of the demons
• दानवेश्वरः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव+ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—दानवानाम् ईश्वरः (तत्पुरुष)

• हतम्: slain, killed
• हतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भावः

• देव्या: by the Goddess
• देव्या: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• महाक्रोधात्: from great anger
• महाक्रोधात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: महā+क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—महान् क्रोधः (कर्मधारय)

• चण्डकोपम्: Caṇḍakopa (fierce-wrath)
• चण्डकोपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चण्ड+कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—चण्डः कोपः (कर्मधारय)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/अन्वय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम (then)

• अब्रवीत्: spoke, said
• अब्रवीत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (standard Sūta frame), while verse itself narrates events

Visual Art Cues

Scene: Mahīṣa, the dānava lord, surveys his shattered ranks; eyes blazing, he turns to Caṇḍakopa and issues a furious command amid smoke and fallen banners.

Characters & Entities

• Sūta
• Mahīṣa (Mahīṣāsura)
• Devī
• Caṇḍakopa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ego and rage arise when adharma meets resistance; such anger becomes the prelude to further downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukṣetra remains the textual frame, though the verse centers on the asura king’s command.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.