Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 111

Devanagari script

तस्मिन्रक्तजले राज्ञी स्नानं सादरमातनोत् । ततस्तां रक्ततोयार्द्रां फुल्लकिंशुकसन्निभाम्

Transliteration

tasminraktajale rājñī snānaṃ sādaramātanot | tatastāṃ raktatoyārdrāṃ phullakiṃśukasannibhām

Translation

त्या रक्तवर्ण जलात राणीने आदराने स्नान केले; नंतर ती लाल पाण्याने भिजलेली, फुललेल्या किंशुकासारखी शोभून दिसली।

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• रक्त-जले: in the red water
• रक्त-जले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण: ‘in the red water’

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• स-आदरम्: earnestly
• स-आदरम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय) + आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव; क्रियाविशेषण (adverbial): ‘with respect/earnestly’

• आतनोत्: performed
• आतनोत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + √तन् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘performed/undertook’

• ततः: then
• ततः: Kāla (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तर (sequential adverb)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• रक्त-तोय-आर्द्राम्: wet with red water
• रक्त-तोय-आर्द्राम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक) + तोय (प्रातिपदिक) + आर्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘wet with red water’ (qualifying ताम्)

• फुल्ल-किंशुक-सन्निभाम्: like a blooming kiṃśuka flower
• फुल्ल-किंशुक-सन्निभाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: फुल्ल (प्रातिपदिक) + किंशुक (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपमान-विशेषण: ‘resembling a blossomed kiṃśuka’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Setukhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Raktavāpī

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The queen emerges from the crimson pond, water streaming from her limbs; her body and garments glow red like a blossoming kiṃśuka; attendants hold cloths; the scene is beautiful yet ominous.

Characters & Entities

• Queen (Mṛgāvatī, implied)
• Rakta-jala (red water)
• Kiṃśuka tree

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual action (snāna) is portrayed with reverence, while the vivid imagery signals the narrative turning-point that follows.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu-kṣetra milieu; the immediate sacred setting is the red-water pond prepared for bathing.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) performed carefully (sādara) in the designated waters.