Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 54

Devanagari script

आदित्य उवाच । नमस्तेऽस्तु महादेव रामनाथ त्रियंबक । दक्षाध्वरविनाशाय नमस्ते पाहि मां शिव

Transliteration

āditya uvāca | namaste'stu mahādeva rāmanātha triyaṃbaka | dakṣādhvaravināśāya namaste pāhi māṃ śiva

Translation

आदित्य म्हणाला—हे महादेव, हे रामनाथ, हे त्र्यंबक! तुला नमस्कार असो. दक्षाच्या यज्ञाचा विनाश करणाऱ्या, तुला प्रणाम; हे शिवा, माझे रक्षण कर.

Word by Word

• आदित्यः: Āditya (the Sun)
• आदित्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमः-प्रयोगः दत्तिवाचक-सम्बन्धे

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; सर्वनाम

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—महान् देवः

• रामनाथ: O Lord of Rāma
• रामनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—रामस्य नाथः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• त्र्यम्बक: O Tryambaka (three-eyed)
• त्र्यम्बक: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: त्रि + अम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः—त्रीणि अम्बकानि यस्य (रूढ)

• दक्षाध्वरविनाशाय: for the destruction of Dakṣa’s sacrifice
• दक्षाध्वरविनाशाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दक्ष + अध्वर + विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; समासः—दक्षस्य अध्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष) + तस्य विनाशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमः-प्रयोगः दत्तिवाचक-सम्बन्धे

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पाहि: protect
• पाहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम

• शिव: O Śiva
• शिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Āditya (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmanātha/Rāmeśvara (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (Contextual) Pilgrimage-seeking audience; within story, the deity addressed is Śiva

Visual Art Cues

Scene: Āditya (Sun-god) offers homage at the Rāmeśvara shrine; behind the liṅga, a faint visionary tableau of Dakṣa’s sacrifice being shattered by Śiva’s wrath, while the present moment is a plea for protection.

Characters & Entities

• Āditya (Sūrya)
• Mahādeva
• Rāmanātha (Śiva)
• Tryambaka
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic powers seek Śiva’s shelter; surrender (śaraṇāgati) to Rāmanātha brings protection and spiritual steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvaram/Setu region, where the devas extol Śiva as Rāmanātha (Lord worshiped by Rāma).

What ritualistic prescription is mentioned?

A protective prayer is implied; the verse is apt for recitation during Śiva-pūjā and Rāmeśvara darśana.