Adhyaya 43

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथेदानीं प्रवक्ष्यामि रामनाथस्य वैभवम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मु्च्यते मानवो भुवि

श्रीसूत म्हणाले—आता मी रामनाथाचे वैभव सांगतो; ते ऐकल्याने पृथ्वीवरील मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो।

Verse 2

रामप्रतिष्ठितं लिंगं यः पश्यति नरः सकृत् । स नरो मुक्तिमाप्नोति शिवसायुज्यरूपिणीम्

जो मनुष्य रामांनी प्रतिष्ठित केलेले लिंग एकदाही दर्शन करतो, तो शिव-सायुज्यरूप मोक्ष प्राप्त करतो.

Verse 3

दशवर्षैस्तु यत्पुण्यं क्रियते तु कृते युगे । त्रेतायामेकवर्षेण तत्पुण्यं साध्यते नृभिः

कृतयुगात दहा वर्षांनी जे पुण्य साध्य होते, तेच पुण्य त्रेतायुगात मनुष्य एका वर्षात प्राप्त करतात.

Verse 4

द्वापरे तच्च मासेन तद्दिनेन कलौ युगे । तत्फलं कोटिगुणितं निमिषे निमिषे नृणाम्

द्वापरयुगात तेच पुण्य एका महिन्यात, आणि कलियुगात एका दिवसात मिळते; त्याचे फळ मनुष्यांसाठी क्षणोक्षणी कोटीगुणित होते.

Verse 5

निःसंदेहं भवेदेवं रामनाथविलोकिनाम् । रामेश्वर महालिंगे तीर्थानि सकलान्यपि

रामनाथाचे दर्शन घेणाऱ्यांसाठी हे निःसंशय असेच आहे; आणि रामेश्वराच्या महालिंगात सर्व तीर्थेही समाविष्ट आहेत.

Verse 6

विद्यंते सर्वदेवाश्च मुनयः पितरस्तथा । एककालद्विकालं वा त्रिकालं सर्वदैव वा

तेथे सर्व देव, मुनि आणि पितरही विद्यमान असतात—एक काळी, दोन काळी, तीन काळी किंवा सदैवच.

Verse 7

ये स्मरंति महादेवं रामनाथं विमुक्तिदम् । कीर्तयंत्यथवा विप्रास्ते विमुक्ताघपंजराः

हे विप्रांनो! जे महादेव रामनाथ—मोक्षदाता—यांचे स्मरण करतात किंवा त्यांचे कीर्तन करतात, ते पापरूपी पिंजऱ्यातून मुक्त होतात।

Verse 8

सच्चिदानंदमद्वैतं सांबं रुद्रं प्रयांति वै । रामेश्वराख्यं यल्लिंगं रामचन्द्रेण पूजि तम्

निश्चयच ते सच्चिदानंदस्वरूप, अद्वैत, उमा-सहित रुद्राला प्राप्त होतात—‘रामेश्वर’ नावाच्या त्या लिंगामुळे, ज्याची पूजा रामचंद्रांनी केली होती।

Verse 9

यस्य स्मरणमात्रेण यमपीडापि नो भवेत् । रामेश्वरमहालिंगं येऽर्चयंति सकृन्नराः

ज्याच्या केवळ स्मरणाने यमाची पीडाही उत्पन्न होत नाही—जे लोक रामेश्वराच्या महालिंगाची एकदाही अर्चना करतात, त्यांना ते रक्षण लाभते।

Verse 10

न मानुषास्ते विज्ञेयाः किं तु रुद्रा न संशयः । रामेश्वरमहालिंगं नार्चितं येन भक्तितः

ज्यांनी भक्तिभावाने रामेश्वराच्या महालिंगाची अर्चना केली आहे, ते केवळ मनुष्य समजू नयेत; निःसंशय ते रुद्रस्वरूप आहेत।

Verse 11

चिरकालं स संसारे संसरेद्दुःखसंकुले । रामेश्वरमहालिंगं ये पश्यंति सकृन्नराः

दुःखांनी भरलेल्या या संसारात तो दीर्घकाळ भटकत राहतो—जो मनुष्य रामेश्वराच्या महालिंगाचे केवळ एकदाच दर्शन करून (मनात न धरता) राहतो।

Verse 12

किं दानैः किं व्रतैस्तेषां किं तपोभिः किमध्वरैः । रामेश्वरमहालिंगं यो न चिंतयति क्षणम्

जे क्षणभरही रामेश्वराच्या महालिंगाचे चिंतन करीत नाहीत, त्यांना दान, व्रत, तप व यज्ञ यांचा तरी काय उपयोग?

Verse 13

अज्ञानी स च पापी स्यात्स मूको बधिरस्तथा । स जडोंऽधश्च विज्ञेयश्छिद्रं तस्य सदा भवेत्

तो अज्ञानी व पापी ठरतो; तो जणू मुका व बहिरा, जड व आंधळा—असे जाणावे; त्याच्यात सदैव एक दोष राहतो.

Verse 14

धनक्षेत्रसुतादीनां तस्य हानिस्तथा भवेत् । रामेश्वरमहालिंगे सकृद्दृष्टे मुनीश्वराः

हे मुनीश्वरांनो! त्याच्या धन, क्षेत्र, पुत्र इत्यादींचीही हानी होते—जरी त्याने रामेश्वराच्या महालिंगाचे एकदा दर्शन घेतले तरीही.

Verse 15

किं काश्या गयया किं वा प्रयागेणापि किं फलम् । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं मानवा यत्र भूतले

काशीचा काय लाभ, गयाचा काय, आणि प्रयागाचाही काय फल—जेव्हा दुर्लभ मानुष्यजन्म मिळूनही मानव या भूतलावर (परम ध्येयाकडे) वळत नाही?

Verse 16

रामनाथमहालिंगं नमस्यंत्यर्चयंति च । जन्म तेषां हि सफलं ते कृतार्थाश्च नेतरे

जे रामनाथाच्या महालिंगाला नमस्कार करून पूजन करतात, त्यांचा जन्म खरोखर सफल आहे; तेच कृतार्थ, इतर नाहीत.

Verse 17

रामेश्वरमहालिंगे पूजिते वा स्मृतेपि वा । विष्णुना ब्रह्मणा किं वा शक्रेणाप्यखिलामरैः

रामेश्वराच्या महालिंगाची पूजा केली किंवा केवळ स्मरण केले तरी—विष्णू, ब्रह्मा किंवा इंद्र व सर्व देवांनी केले असता—ते कर्म परम पुण्यकारक असे सांगितले आहे।

Verse 18

रामनाथमहालिंगं भक्तियुक्ताश्च ये नराः । तेषां प्रणामस्मरणपूजायुक्तास्तु ये नराः

जे नर रामनाथाच्या महालिंगावर भक्तियुक्त आहेत, तसेच जे त्यास प्रणाम, स्मरण व पूजेत तत्पर आहेत—ते विशेष कल्याणफळाचे भागी होतात।

Verse 19

न ते पश्यंति दुःखानि नैव यांति यमालयम् । ब्रह्महत्यासहस्राणि सुरापानायुतानि च

ते दुःख पाहत नाहीत आणि यमलोकास जात नाहीत; ब्रह्महत्येची सहस्रे पापे व सुरापानाची अयुते पापेही त्यांच्या बाबतीत नष्ट होतात।

Verse 20

दृष्टे रामेश्वरे देवे विलयं यांति कृत्स्नशः । ये वांछंति सदा भोगं राज्यं च त्रिदशालये

देव रामेश्वराचे दर्शन होताच (पाप-दुःख इत्यादी) सर्वथा नष्ट होतात; आणि जे त्रिदशालयात (स्वर्गात) भोग व राज्याची सतत इच्छा करतात, तेही ते प्राप्त करतात।

Verse 21

रामे श्वरमहालिंगं ते नमंतु सकृन्मुदा । यानि कानि च पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि

ते आनंदाने रामेश्वराच्या महालिंगाला एकदाही नमस्कार करो; कोणतीही पापे—कोटी जन्मांत केली असली तरी—ती शांत होऊन नष्ट होतात।

Verse 22

तानि रामेश्वरे दृष्टे विलयं यांति सर्वदा । संपर्कात्कौतुकाल्लोभाद्भयाद्वापि च संस्मरन्

रामेश्वराचे दर्शन होताच ती पापे नेहमीच नष्ट होतात. स्पर्श, कुतूहल, लोभ किंवा भयामुळे जरी कोणी स्मरण केले तरी ते स्मरणही पावन ठरते.

Verse 23

रामेश्वरमहालिंगं नेहामुत्र च दुःखभाक् । रामेश्वरमहालिंगं कीर्तयन्नर्चयन्नपि

रामेश्वराच्या महालिंगाशी ज्याचा संबंध आहे, तो इहलोकी वा परलोकी दुःखी होत नाही. रामेश्वर-महालिंगाचे कीर्तन व अर्चन केले तरी तो शोकातून मुक्त होतो.

Verse 24

अवश्यं रुद्रसारूप्यं लभते नात्र संशयः । यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुते क्षणात्

तो निःसंशय रुद्रसदृश रूप प्राप्त करतो. जसा प्रज्वलित अग्नी क्षणात इंधनाला भस्म करतो,

Verse 25

तथा पापानि सर्वाणि रामेश्वरविलोकनात् । रामेश्वरमहालिंगभक्तिरष्टविधा स्मृता

तसेच रामेश्वराचे दर्शनमात्राने सर्व पापे नष्ट होतात. रामेश्वर-महालिंगाची भक्ती आठ प्रकारची सांगितली आहे.

Verse 26

तद्भक्तजनवात्सल्यं तत्पूजापरितोषणम् । स्वयं तत्पूजनं भक्त्या तदर्थे देहचेष्टितम्

त्याच्या भक्तजनांवर वात्सल्य, त्याच्या पूजेत आनंद-परितोष, भक्तिभावाने स्वतः त्याचे पूजन, आणि त्याच्यासाठी देहाने केलेले प्रयत्न—(ही भक्तीची अंगे).

Verse 27

तन्माहात्म्यकथानां च श्रवणेष्वादरस्तथा । स्वरनेत्रशरीरेषु विकारस्फुरणं तथा

त्या पवित्र माहात्म्यकथांचे श्रवण करण्याविषयी जो आदरभाव असतो, तसेच भक्तीमुळे स्वर, नेत्र व शरीरात होणारे विकार—कंपन इत्यादी—हीही लक्षणे मानली जातात।

Verse 28

रामेश्वरमहालिंगस्मरणं संततं तथा । रामेश्वरमहालिंगमाश्रित्यैवोपजीवनम्

रामेश्वर महालिंगाचे अखंड स्मरण करणे, आणि त्या रामेश्वर-महालिंगालाच आश्रय मानून, त्यालाच परम शरण धरून जीवन जगणे।

Verse 29

एवमष्टविधा भक्तिर्यस्मिन्म्लेच्छेऽपिविद्यते । स एव मुक्तिक्षेत्राणां दायभाक्परिकीर्त्यते

अशा रीतीने एखाद्या म्लेच्छात (परदेश्यात) सुद्धा अष्टविध भक्ती आढळली, तर तोच मुक्तिक्षेत्रांचा दायभागी (वारस) म्हणून कीर्तिला जातो।

Verse 30

भक्त्या त्वनन्यया मुक्तिर्ब्रह्मज्ञानेन निश्चिता । वेदांतशास्त्रश्रवणाद्यतीनामूर्ध्वरेतसाम्

अनन्य भक्तीने मुक्ती निश्चित होते, आणि ब्रह्मज्ञानाने ती दृढपणे सिद्ध होते—वेदांतशास्त्राचे श्रवण इत्यादींनी ऊर्ध्वरेतस यतींना हे प्राप्त होते।

Verse 31

सा च मुक्तिर्विना ज्ञानदर्शनश्रवणोद्भवम् । यत्राश्रमं विना विप्रा विरक्तिं च विना तथा

ती मुक्ती ज्ञान, सम्यक् दर्शन व शास्त्रश्रवण यांपासून उत्पन्न झाल्याशिवाय होत नाही; पण येथे, हे विप्रांनो, आश्रम-नियमांशिवायही आणि वैराग्याशिवायही ती प्राप्त होते—असा भाव आहे।

Verse 32

सर्वेषां चैव वर्णानामखिलाश्रमिणामपि । रामेश्वरमहालिंगदर्शनादेव केवलात्

सर्व वर्णांचे व सर्व आश्रमातील जनांचेही—केवळ रामेश्वराच्या महालिंगाचे दर्शनमात्र झाले तरी (परम फल) प्राप्त होते।

Verse 33

अपुनर्भवदा मुक्तिर्भ विष्यत्यविलंबिता । कृमिकीटाश्च देवाश्च मुनयश्च तपोधनाः

पुनर्जन्माचा अंत करणारी मुक्ती विलंब न करता प्राप्त होते; कृमी-कीटक, देव आणि तपोधन मुनि—सर्वांनाच तेथे ती मिळते।

Verse 34

तुल्या रामेश्वरक्षेत्रे रामनाथप्रसादतः । पापं कृतं मयानेकमिति मा क्रियतां भयम्

रामेश्वर क्षेत्रात रामनाथाच्या कृपेने सर्वजण समान होतात; ‘मी अनेक पापे केली’ असे मानून भय करू नका।

Verse 35

मा गर्वः क्रियतां पुण्यं मयाकारीति वा जनैः । रामेश्वरमहालिंगे सांबरुद्रे विलोकिते

जनांनी ‘मी पुण्य केले’ असा गर्व करू नये; अंबेसह रुद्रस्वरूप रामेश्वर महालिंगाचे दर्शन झाले की अहंकार शोभत नाही।

Verse 36

न न्यूना नाधिकाश्च स्युः किं तु सर्वे जनाः समाः । रामेश्वरमहालिंगं यः पश्यति सभक्तिकम्

कोणीही कमी नाही, कोणीही अधिक नाही; सर्व लोक समान आहेत। जो भक्तिभावाने रामेश्वर महालिंगाचे दर्शन करतो, तो कृपा प्राप्त करतो।

Verse 37

न तेन तुल्यतामेति चतुर्वेद्यपि भूतले । रामेश्वरमहालिंगे भक्तो यः श्वपचोऽपि सन्

पृथ्वीवर चतुर्वेदांचा ज्ञाता असला तरी तो त्या भक्तास समकक्ष होत नाही; जो श्वपच (अंत्यज) असूनही रामेश्वराच्या महालिंगावर अनन्य भक्ती करतो।

Verse 38

तस्मै दानानि देयानि नान्यस्मै च त्रयीविदे । या गतिर्योगयुक्तानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम्

त्या भक्तालाच दान द्यावे, दुसऱ्यास नाही—तो त्रयी (वेदत्रय) जाणणारा असला तरी; कारण योगयुक्त, इंद्रियनिग्रही व ऊर्ध्वरेता मुनिंना जी गति मिळते, तीच त्याला प्राप्त होते।

Verse 39

सा गतिः सर्वजंतूनां रामेश्वरविलोकिनाम् । रामनाथशिवक्षेत्रे ये वसंति नरा द्विजाः

रामेश्वराचे दर्शन घेणाऱ्या सर्व प्राण्यांना तीच परम गति मिळते. आणि रामनाथाच्या शिवक्षेत्रात जे मनुष्य—विशेषतः द्विज—वास्तव्य करतात, तेही त्याच गतीचे भागीदार होतात।

Verse 40

ते सर्वे पञ्चवक्त्राः स्युश्चंद्रालंकृतमस्तकाः । नागाभरणसंयुक्तास्तथैव वृषभध्वजाः

ते सर्व पंचवक्त्र होतात, मस्तकावर चंद्राचे अलंकार असतात; नागाभरणांनी भूषित आणि वृषभध्वज धारण करणारे होतात।

Verse 41

त्रिनेत्रा भस्मदिग्धांगाः कपालाकृतिशेखराः । साक्षात्सांबा महादेवा भवेयुर्नात्र संशयः

ते त्रिनेत्र होतात, अंगावर पवित्र भस्म लावलेली असते आणि शिरावर कपालाकृती शेखर असतो; ते साक्षात् सांबासहित महादेवच होतात—यात संशय नाही।

Verse 42

रामनाथशिवक्षेत्रं ये व्रजंति नरा मुदा । पदेपदेऽश्वमेधानां प्राप्नुयुः सुकृतानि ते

जे नर आनंदाने रामनाथाच्या शिवक्षेत्रास जातात, ते प्रत्येक पावलागणिक अश्वमेधयज्ञासमान पुण्य प्राप्त करतात।

Verse 43

रामसेतुं समाश्रित्य रामनाथस्य तुष्टये । ददाति ग्राममेकं यो ब्राह्मणाय सभक्तिकम्

रामसेतूचा आश्रय घेऊन रामनाथास प्रसन्न करण्यासाठी जो भक्तिभावाने ब्राह्मणाला एक गाव दान देतो—

Verse 44

तेन भूः सकला दत्ता सशैलवनकानना । पत्रं पुष्पं फलं तोयं रामनाथाय यो नरः

त्या दानाने पर्वत, वन व उपवनांसह सारी पृथ्वी दान झाल्यासारखी मानली जाते. आणि जो नर रामनाथाला पान, फूल, फळ किंवा जल अर्पण करतो—

Verse 45

भक्त्या ददाति तं रक्षेद्रामनाथो ह्यहर्निशम् । रामनाथमहालिंगे सांबे कारुणिके शिवे

जो भक्तिभावाने अर्पण करतो, त्याचे रामनाथ निश्चयच अहोरात्र रक्षण करतात; कारण हे रामनाथांचे महालिंग आहे—शांबेसह करुणामय शिव।

Verse 46

अत्यंतदुर्लभा भक्तिस्तत्पूजाप्यतिदुर्लभा । स्तोत्रं च दुर्लभं प्रोक्तं स्मरणं चातिदुर्लभम्

भक्ती अत्यंत दुर्लभ आहे, आणि त्यांची पूजा तर अधिकच दुर्लभ. स्तोत्रही दुर्लभ म्हटले आहे, आणि त्यांचे स्मरण तर परम दुर्लभ आहे।

Verse 47

रामनाथेश्वरं लिंगं महादेवं त्रिलोचनम् । शरणं ये प्रपद्यंते भक्तियुक्तेन चेतसा

जे भक्तियुक्त चित्ताने रामनाथेश्वराचे लिंग—महादेव, त्रिलोचन—याचे शरण घेतात, ते या पवित्र सेतूस्थळी शिवाचे निश्चित रक्षण प्राप्त करतात।

Verse 48

लाभस्तेषां जयस्तेषा मिह लोके परत्र च । रामनाथमहालिंगविषया यस्य शेमुषी

या लोकी आणि परलोकी लाभ व जय त्यांचाच होतो, ज्यांची बुद्धी रामनाथाच्या महालिंगावर सदैव स्थिर असते।

Verse 49

दिवारात्रं च भवति स वै धन्यतरो भुवि । रामनाथेश्वरं लिंगं यो न पूजयते शिवम्

जो रामनाथेश्वराच्या लिंगरूप शिवाची पूजा करतो, तो दिवस-रात्र पृथ्वीवर सर्वाधिक धन्य ठरतो।

Verse 50

नायं भुक्तेश्च मुक्तेश्च राज्यानामपि भाजनम् । रामेश्वरमहालिंगं यः पूजयति भक्तितः

जो भक्तीने रामेश्वराच्या महालिंगाची पूजा करतो, तो भोग, मोक्ष आणि राज्यसंपत्ती यांचाही योग्य पात्र ठरतो।

Verse 51

भुक्तिमुक्त्योश्च राज्यानामसौ परमभाजनम् । रामनाथार्चनसमं नाधिकं पुण्यमस्ति वै

तो भोग, मोक्ष आणि राज्यसंपत्ती यांचा परम पात्र होतो; खरेच, रामनाथाची अर्चना यासमान किंवा याहून अधिक पुण्य नाही।

Verse 52

रामनाथेश्वरं लिंगं द्वेष्टि यो मोहमास्थितः । ब्रह्महत्यायुतं तेन कृतं नरककारणम्

जो मनुष्य मोहग्रस्त होऊन रामनाथेश्वराच्या लिंगाचा द्वेष करतो, तो दहा हजार ब्रह्महत्येसमान पापाचा भागी होतो आणि नरकपतनाचे कारण बनतो।

Verse 53

तत्संभाषणमात्रेण मानवो नरकं व्रजेत् । रामनाथपरा देवा रामनाथपरा मखाः

अशा द्वेषीशी केवळ संग व संभाषणमात्रानेही मनुष्य नरकास जाऊ शकतो। देव रामनाथपरायण आहेत आणि यज्ञही रामनाथपरायण आहेत।

Verse 54

रामनाथपराः सर्वे तस्माद न्यन्न विद्यते । अतः सर्वं परित्यज्य रामनाथं समाश्रयेत्

सर्वजण रामनाथपरायण आहेत; म्हणून त्याहून श्रेष्ठ असे दुसरे काही नाही। म्हणून सर्व काही सोडून रामनाथाचा आश्रय घ्यावा।

Verse 55

रामनाथमहालिंगं शरणं याति चेन्नरः । दौर्मत्यं तस्य नास्त्येव शिवलोकं च यास्यति

जो मनुष्य रामनाथाच्या महालिंगाचे शरण घेतो, त्याची दुष्टबुद्धी उरत नाही; आणि तो शिवलोकास जातो।

Verse 56

सर्वयज्ञतपोदानतीर्थस्नानेषु यत्फलम् । तत्फलं कोटिगुणितं रामनाथस्य सेवया

सर्व यज्ञ, तप, दान आणि तीर्थस्नान यांपासून जे फळ मिळते, तेच फळ रामनाथाच्या सेवेमुळे कोटीगुणित होते।

Verse 57

रामनाथेश्वरं लिंगं चिंतयन्घटिका द्वयम् । कुलैकवंशमुद्धृत्य शिवलोके महीयते

जो रामनाथेश्वर लिंगाचे दोन घटिका ध्यान करतो, तो आपल्या कुळातील एकच वंशरेषाही उद्धरून शिवलोकी मान पावतो।

Verse 58

दिनमेकं तु यः पश्येद्रामनाथं महेश्वरम् । इहैव धनवान्भूत्वा सोंऽते रुद्रश्च जायते

जो एक दिवस जरी रामनाथ महेश्वराचे दर्शन करतो, तो इहलोकी धनवान होतो आणि अंतकाळी रुद्रत्व प्राप्त करतो।

Verse 59

यः स्मरेत्प्रातरुत्थाय रामनाथं महेश्वरम् । अनेनैव शरीरेण स शिवो वर्तते भुवि

जो सकाळी उठून रामनाथ महेश्वराचे स्मरण करतो, तो याच देहाने पृथ्वीवर शिवभावात स्थित राहतो।

Verse 60

रामनाथमहालिंगद्रष्टुर्दर्शनमात्रतः । अन्येषां प्राणिनां पापं तत्क्षणादेव नश्यति

रामनाथ महालिंगाचे दर्शन करणाऱ्याचे केवळ दर्शन झाले तरी इतर प्राण्यांची पापे त्या क्षणीच नष्ट होतात।

Verse 61

रामनाथेश्वरं लिंगं मध्याह्ने यस्तु पश्यति । सुरापानसहस्राणि तस्य नश्यंति तत्क्षणात्

जो मध्यान्ही रामनाथेश्वर लिंगाचे दर्शन करतो, त्याची मद्यपानजन्य हजारो पापे त्या क्षणीच नष्ट होतात।

Verse 62

सायंकाले पश्यति यो रामनाथं सभक्तिकम् । गुरुस्त्रीगमनोत्पन्नपातकं तस्य नश्यति

जो संध्याकाळी भक्तिभावाने रामनाथाचे दर्शन करतो, त्याचे गुरुपत्नीगमनातून उत्पन्न पातक नष्ट होते।

Verse 63

सायंकाले महास्तोत्रैः स्तौति रामेश्वरं तु यः । स्वर्णस्तेयसहस्राणि तस्य नश्यंति तत्क्षणात्

जो संध्याकाळी महास्तोत्रांनी रामेश्वराची स्तुती करतो, त्याची सुवर्णचोरीची हजारो पापे तत्क्षणी नष्ट होतात।

Verse 64

स्नानं च धनुषः कोटौ रामनाथस्य दर्शनम् । इति लभ्येत वै पुंसां किं गंगाजलसेवया

धनुष्कोटी येथे स्नान आणि रामनाथाचे दर्शन—यांनीच पुरुषांना इष्ट फल मिळते; मग गंगाजलसेवेची काय गरज?

Verse 65

रामनाथमहालिंगसेवया यन्न लभ्यते । तदन्यद्धर्मजालेन नैव लभ्येत कर्हिचित्

रामनाथाच्या महालिंगसेवेने जे मिळत नाही, ते इतर कोणत्याही धर्मकर्मांच्या जाळ्याने कधीही मिळत नाही।

Verse 66

रामनाथं महालिगं यः कदापि न पश्यति । संकरः स तु विज्ञेयो न पितुर्बीजसंभवः

जो कधीही रामनाथाच्या महालिंगाचे दर्शन करत नाही, तो संकर (मिश्र/पतित) समजावा; तो पित्याच्या बीजापासूनचा खरा पुत्र नव्हे।

Verse 67

रामनाथेतिशब्दं यस्त्रिः पठेत्प्रातरुत्थितः । तस्य पूर्वदिनोत्पन्नपातकं नश्यति क्षणात्

जो सकाळी उठून “रामनाथ” हा शब्द तीनदा जपतो, त्याचे मागील दिवशी उत्पन्न झालेले पाप क्षणात नष्ट होते.

Verse 68

रामनाथे महालिंगे भक्तरक्षणदीक्षिते । भोजने विद्यमानेऽपि याचनाः किं प्रयास्यथ

भक्तरक्षणासाठी दीक्षित असलेले रामनाथ महालिंग उपस्थित असताना, भोजन उपलब्ध असतानाही याचना व कातर विनवण्या का बरं उठाव्यात?

Verse 69

रामनाथमहालिंगे प्रसन्ने करुणानिधौ । नश्यंति सकलाः क्लेशा यथा सूर्योदये हिमम्

करुणानिधी रामनाथ महालिंग प्रसन्न झाल्यावर सर्व क्लेश असे नष्ट होतात, जसे सूर्योदयाला दवबिंदू/हिम वितळते.

Verse 70

प्राणोत्क्रमणवेलायां रामनाथं स्मरेद्यदि । जन्मनेऽसौ न कल्पेत भूयः शंकरतामियात्

प्राण निघण्याच्या वेळी जो रामनाथाचे स्मरण करतो, तो पुन्हा जन्मास पात्र ठरत नाही; तो पुनः शंकरस्वरूपास प्राप्त होतो.

Verse 71

रामनाथ महादेव मां रक्ष करुणानिधे । इति यः सततं ब्रूयात्कलिनासौ न बाध्यते

जो सतत म्हणतो—“हे रामनाथ महादेव, हे करुणानिधी, माझे रक्षण कर”—त्याला कलियुग बाधत नाही.

Verse 72

रामनाथ जगन्नाथ धूर्जटे नीललोहित । इति यः सततं ब्रूयाद्बाध्यतेऽसौ न मायया

जो सतत “हे रामनाथ, जगन्नाथ, धूर्जटे, नीललोहित” असे म्हणतो, तो मायेनें बाधिला जात नाही।

Verse 73

नीलकण्ठ महादेव रामेश्वरसदाशिव । इति ब्रुवन्सदा जंतुर्नैव कामेन बाध्यते

जो सदा “हे नीलकंठ, महादेव, रामेश्वर, सदाशिव” असे म्हणतो, तो कामाने कधीही पीडित होत नाही।

Verse 74

रामेश्वर यमाराते कालकूटविषादन । इतीरयञ्जनो नित्यं न क्रोधेन प्रपीड्यते

जो नित्य “हे रामेश्वर, यमाराते, कालकूटविषनाशक” असे उच्चारतो, तो क्रोधाने दडपला जात नाही।

Verse 75

रामनाथालयं यस्तु दारुभिः कुरुते नरः । स पुमान्स्वर्गमाप्नोति त्रिकोटिकुलसंयुतः

जो नर लाकडांनी रामनाथालय करतो, तो त्रिकोटी कुलासहित स्वर्गास प्राप्त होतो।

Verse 76

इष्टकाभिस्तु यः कुर्यात्स वैकुण्ठमवाप्नुयात् । शिलाभिः कुरुते यस्तु स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्

जो ते इष्टकांनी बांधील, तो वैकुंठास जाईल; आणि जो शिळांनी करील, तो ब्रह्मपदास प्राप्त होईल।

Verse 77

स्फटिकादिशिलाभेदैः कुर्वन्नस्यालयं जनः । शिवलोकमवाप्नोति विमानवरमास्थितः

जो मनुष्य स्फटिक इत्यादी विविध शिळांनी त्याचा (रामनाथाचा) आलय बांधतो, तो श्रेष्ठ विमानावर आरूढ होऊन शिवलोक प्राप्त करतो।

Verse 78

रामनाथालयं ताम्रैः कुर्वन्भक्तिपुरःसरम् । शिवसामीप्यमाप्नोति शिवस्यार्द्धासनस्थितः

जो भक्तिपूर्वक तांब्याने रामनाथाचे मंदिर बांधतो, तो शिवाच्या सान्निध्याला पोहोचतो व शिवाच्या अर्धासनावर स्थित होतो।

Verse 79

रामेश्वरालयं रूप्यैः कुर्वन्वै मानवो मुदा । शिवसारूप्यमाप्नोति शिववन्मोदते सदा

जो मनुष्य आनंदाने रुप्याने (चांदीने) रामेश्वराचे मंदिर बांधतो, तो शिवसारूप्य प्राप्त करतो आणि सदैव शिवासारखा आनंदित राहतो।

Verse 80

रामनाथालयं हेम्ना यः करोति सभक्तिकम् । स नरो मुक्तिमाप्नोति शिवसायुज्यरूपिणीम्

जो भक्तिभावाने सोन्याने रामनाथाचे मंदिर बांधतो, तो शिवसायुज्यरूपिणी मुक्ती प्राप्त करतो।

Verse 81

रामनाथालयं हेम्ना धनाढ्यः कुरुते नरः । मृदा दरिद्रः कुरुते तयोः पुण्यं समं स्मृतम्

धनाढ्य मनुष्य सोन्याने रामनाथाचे मंदिर बांधतो, दरिद्री मातीने बांधतो—दोघांचेही पुण्य समान मानले आहे।

Verse 82

रामनाथमहालिंगस्नानकाले द्विजोत्तमाः । त्रिसंध्यं गेयनृत्ते च मुखवाद्यैश्च काहलम्

हे द्विजोत्तमांनो, रामनाथ महालिंगाच्या स्नानकाळी त्रिसंध्येचे पूजन व्हावे; तसेच गान-नृत्य आणि शंखनाद व तुतारी इत्यादी मुखवाद्यांचा काहलघोष व्हावा।

Verse 83

वाद्यान्यन्यानि कुरुते यः पुमान्भक्तिपूर्वकम् । स महापातकैर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

जो पुरुष भक्तिपूर्वक विविध अन्य वाद्ये वाजवितो, तो महापातकांपासून मुक्त होऊन रुद्रलोकी मान पावतो।

Verse 84

योभिषेकस्य समये रामनाथस्य शूलिनः । रुद्राध्यायं च चमकं तथा पुरुषसूक्तकम्

जो शूलधारी रामनाथाच्या अभिषेककाळी रुद्राध्याय, चमक तसेच पुरुषसूक्त यांचे पठण करतो…

Verse 85

त्रिसुपर्णं पंचशांतिं पावमान्यादिकं तथा । जपेत्प्रीतियुतो विप्रा नरकं न समश्नुते

…आणि जो प्रीतियुक्त होऊन त्रिसुपर्ण, पंचशांती व पावमानी इत्यादींचा जप करतो, हे विप्रांनो, तो नरकास जात नाही।

Verse 86

गवां क्षीरेण दध्ना च पंचगव्यैर्घृतैस्तथा । रामनाथमहालिंगस्नानं नरकनाशनम्

गायीच्या दुधाने व दह्याने, पंचगव्याने तसेच तुपाने रामनाथ महालिंगाचे स्नान करणे नरकनाशक आहे।

Verse 87

रामनाथमहालिंगं घृतेन स्नापयेच्च यः । कल्पजन्मार्जितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

जो घृताने रामनाथ महालिंगाचा अभिषेक करतो, त्याचे कल्पजन्मार्जित पाप तत्क्षणीच नष्ट होते।

Verse 88

रामनाथमहालिंगं गोक्षीरैः स्नापयन्नरः । कुलैकविंशमुत्तार्य शिवलोके महीयते

जो मनुष्य गाईच्या दुधाने रामनाथ महालिंगाचा अभिषेक करतो, तो कुलाच्या एकवीस पिढ्यांचा उद्धार करून शिवलोकी मान पावतो।

Verse 89

रामनाथमहालिंगं दध्ना संस्नापयन्नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

जो मनुष्य दह्याने रामनाथ महालिंगाचा अभिषेक करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विष्णुलोकी मान पावतो।

Verse 90

अभ्यंगं तिलतैलेन रामेश्वरशिवस्य यः । करोति हि सकृद्भक्त्या स कुबेरगृहे वसेत्

जो भक्तीने तिळतेलाने रामेश्वर-शिवाचा एकदाही अभ्यंग करतो, तो कुबेराच्या गृही वास करतो।

Verse 91

रामनाथमहालिंगे स्नानमिक्षुरसेन यः । सकृदप्याचरेद्भ क्त्या चन्द्रलोकं समश्नुते

जो भक्तीने एकदाही ऊसाच्या रसाने रामनाथ महालिंगाचा अभिषेक करतो, तो चंद्रलोकी प्राप्त होतो।

Verse 92

लिकुचाम्ररसोत्पन्नसारेण स्नापयन्नरः । रामनाथमहालिंगं पितृलोकं समश्नुते

जो मनुष्य लिकुच व आंब्याच्या रसातून निघालेल्या साराने रामनाथ महालिंगास स्नान घालतो, तो पितृलोकास प्राप्त होतो.

Verse 93

नालिकेरजलैः स्नानं रामनाथमहेश्वरे । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं परिकीर्तितम्

रामनाथ महेश्वरास नारळाच्या पाण्याने स्नान घालणे ब्रह्महत्या इत्यादी पापांचा नाश करणारे असे सांगितले आहे.

Verse 94

रामनाथमहालिंगं रंभापक्वैर्विमर्दयन् । विनाश्य सकलं पापं वायुलोके मही यते

जो पिकलेल्या केळ्यांनी (रंभा) रामनाथ महालिंगाचे विमर्दन करतो, तो सर्व पापांचा नाश करून वायुलोकी मान पावतो.

Verse 95

वस्त्रपूतेन तोयेन रामनाथं महेश्वरम् । स्नापयन्वारुणं लोकमाप्नोति द्विजसत्तमाः

हे श्रेष्ठ द्विजांनो! जो वस्त्राने गाळलेल्या पाण्याने रामनाथ महेश्वरास स्नान घालतो, तो वरुणलोकास प्राप्त होतो.

Verse 96

चंदनोदकधाराभी रामनाथं महेश्वरम् । स्नापयेत्पुरुषो विप्रा गांधर्वं लोकमाप्नुयात्

हे विप्रांनो! जो पुरुष चंदनजलाच्या धारांनी रामनाथ महेश्वरास स्नान घालतो, तो गांधर्वलोकास प्राप्त होतो.

Verse 97

पुष्पवासिततोयेन हेमसंपृक्तवारिणा । पद्मवासिततोयेन स्नानाद्रामेश्वरस्य तु

पुष्पसुगंधित जलाने, सुवर्णमिश्रित जलाने आणि कमलगंधित जलाने रामेश्वर येथे स्नान केल्यास त्या तीर्थस्नानाचे सांगितलेले पुण्यफळ प्राप्त होते।

Verse 98

महेंद्रासनमारुह्य तेनैव सह मोदते । पाटलोत्पलकल्हारपुन्नागकरवीरकैः

महेंद्राच्या सिंहासनावर आरूढ होऊन तो त्याच्याच सान्निध्यात आनंदित होतो—पाटल, कमळ, कल्हार, पुन्नाग व करवीर या पुष्पांनी पूजित-सन्मानित होऊन।

Verse 99

वासितैर्वारिभिर्विप्रा रामेश्वरमहेश्वरम् । अभिषिच्य महद्भिश्च पातकैः स विमुच्यते

हे विप्रांनो! सुवासित जलांनी रामेश्वर—महेश्वर—यांचा अभिषेक केल्यास मनुष्य महान पापांपासूनही मुक्त होतो।

Verse 100

यानि चान्यानि पुष्पाणि सुरभीणि महांति च । तद्गंधवासितैस्तोयैरभिषिच्य दयानिधिम्

आणखी जी इतर सुगंधी व श्रेष्ठ पुष्पे असतील, त्यांच्या गंधाने सुवासित जलांनी दयानिधी शिवांचा अभिषेक केल्यास स्तुत्य पुण्यफळ प्राप्त होते।

Verse 110

कर्तुः शतगुणं ज्ञेयं तस्य पुण्यफलं द्विजाः । छिन्नं भिन्नं च यः सम्यग्रामनाथशिवालयम्

हे द्विजांनो! या सेवेचा कर्ता ज्याचा, त्याचे पुण्यफळ शतगुण आहे असे जाणावे. जो छिन्न-भिन्न किंवा नुकसान झालेल्या रामनाथ शिवालयाचा विधिपूर्वक जीर्णोद्धार करतो, तो महान पुण्य मिळवतो।

Verse 120

आयुः प्रयाति त्वरितं त्वरितं याति यौवनम् । त्वरितं संपदो यांति दारपुत्रादयस्तथा

आयुष्य झपाट्याने सरते, यौवनही झपाट्याने निघून जाते। संपत्तीही लवकर नाहीशी होते, तसेच पत्नी-पुत्र इत्यादीही।

Verse 130

श्रुते दृष्टे च विप्रेंद्रा दुर्लभं नास्ति किंचन । रामनाथमहालिंगं सेवितुं यः पुमान्व्रजेत्

हे विप्रेंद्रांनो! हे ऐकले व पाहिले असता काहीही दुर्लभ राहत नाही. जो पुरुष रामनाथाच्या महालिंगाची सेवा करण्यास जातो…

Verse 140

भुक्त्वा भोगान्बहुसुखान्पुत्रदारयुता भृशम् । एतच्छरीरपातांते मुक्तिं यास्यंति शाश्वतीम्

अनेक सुखद भोग भोगून, पुत्र-दारांनी युक्त होऊन, या देहाच्या पतनाच्या शेवटी ते शाश्वत मुक्तीला प्राप्त होतील।