Adhyaya 39

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि कपितीर्थस्य वैभवम् । तत्तीर्थं सकलैः पूर्वं गंधमादनपर्वते

श्रीसूत म्हणाले—आता मी कपितीर्थाचे वैभव सविस्तर सांगतो; ते तीर्थ प्राचीन काळी गंधमादन पर्वतावर सर्वांना प्रसिद्ध होते।

Verse 2

सर्वेषामुपकाराय कपिभिर्निर्मितं द्विजाः । रावणादिषु रक्षःसु हतेषु तदनंतरम्

हे द्विजांनो, सर्वांच्या उपकारासाठी वानरांनी हे निर्माण केले—रावणादी राक्षसांचा वध झाल्यानंतर त्वरित।

Verse 3

तीर्थं निर्माय तत्रैव सस्नुस्ते कपयो मुदा । तीर्थाय च वरं प्रादुः कपयः कामरूपिणः

तीर्थ निर्माण करून कपि तेथेच आनंदाने स्नान करू लागले; आणि कामरूपधारी वानरांनी त्या तीर्थाला एक वरदान दिले।

Verse 4

अस्मिंस्तीर्थे निमग्ना ये भक्तिप्रवणचेतसः । ते सर्वे मुक्तिभाजः स्युर्महापातकमोचिताः

जे भक्तिभावाने नम्र चित्त करून या तीर्थात निमग्न होतात, ते सर्व महापातकांपासून मुक्त होऊन मोक्षाचे भागीदार होतात।

Verse 5

अत्र तीर्थे निमग्नानां न स्यान्नरकजं भयम् । अत्र स्नाता नराः सर्वे दारिद्रयं नाप्नुवंति हि

या तीर्थात जे निमग्न होतात त्यांना नरकजन्य भय होत नाही। येथे स्नान करणारे सर्व मनुष्य दारिद्र्याला प्राप्त होत नाहीत.

Verse 6

अत्र तीर्थे निमग्नानां यमपीडापि नो भवेत् । कपितीर्थं प्रयास्येऽहमिति यः सततं ब्रुवन्

या तीर्थात जे निमग्न होतात त्यांना यमपीडाही होत नाही। आणि जो सतत म्हणतो—‘मी कपितीर्थास जाईन’…

Verse 7

व्रजेच्छतपदं विप्राः स यायात्परमं पदम् । एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

हे विप्रहो, तो जरी शंभर पावलेच चालला तरी परम पदाला पोहोचतो. या तीर्थासमान तीर्थ पूर्वी नव्हते, पुढेही होणार नाही.

Verse 8

एवं वरं तु ते दत्त्वा तीर्थायास्मै कपीश्वराः । रामं दाशरथिं सर्वे प्रणम्याथ ययाचिरे

अशा रीतीने या तीर्थाला वर देऊन, कपीश्वरांनी सर्वांनी दाशरथी रामाला नमस्कार केला आणि मग विनंती केली.

Verse 9

स्वामिंस्त्वयास्मै तीर्थाय दीयतां वरमद्भुतम् । कपिभिः प्रार्थितो विप्रा रामचंद्रोऽतिहर्षितः

‘हे स्वामी, आपल्या हातून या तीर्थाला अद्भुत वर द्यावा।’ कपिंनी प्रार्थना केल्यावर, हे विप्रहो, रामचंद्र अत्यंत हर्षित झाले.

Verse 10

तत्तीर्थाय वरं प्रादात्कपीनां प्रीतिकारणात् । अत्र तीर्थे निमग्नानां गंगास्नानफलं लभेत्

कपिंवरील प्रेमामुळे श्रीरामांनी त्या तीर्थाला वर दिला. या तीर्थात जो स्नानासाठी निमग्न होतो, त्याला गंगास्नानासारखे पुण्यफळ मिळते.

Verse 11

प्रयागस्नानजं पुण्यं सर्वतीर्थफलं तथा । अग्निष्टोमादियागानां फलं भूयादनुत्तमम्

येथे प्रयागस्नानातून उत्पन्न पुण्य, सर्व तीर्थांचे फळ, तसेच अग्निष्टोमादी यागांचेही अनुपम फळ अधिकाधिक प्राप्त होते.

Verse 12

गायत्र्यादिमहामंत्रजपपुण्यं तथा भवेत् । गोसहस्रप्रदनृणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

येथे गायत्री आदी महामंत्रांच्या जपाचे पुण्य प्राप्त होते; तसेच हजार गायी दान करणाऱ्यांना जे फळ मिळते, तेही अखंडपणे मिळते.

Verse 13

चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं लभेत् । ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवपूजाफलं लभेत्

येथे चारही वेदांचे पारायण केल्याचे फळ मिळते; तसेच ब्रह्मा, विष्णू, महेश आदी देवांची पूजा केल्याचे फळही प्राप्त होते.

Verse 14

कपितीर्थाय रामोयं प्रादादेवं वरं द्विजाः । एवं रामेण दत्ते तु वरे तत्र कुतूहलात्

हे द्विजांनो, अशा प्रकारे श्रीरामांनी कपितीर्थाला तसा वर दिला. श्रीरामांनी हा वर दिल्यावर तेथे (समवेतांमध्ये) कुतूहल निर्माण झाले.

Verse 15

षडर्धनयनो ब्रह्मा सहस्राक्षो यमस्तथा । वरुणोग्निस्तथा वायुः कुबेरश्चंद्रमा अपि

अनेक नेत्रांचा ब्रह्मा, सहस्रनेत्र यम, तसेच वरुण, अग्नी, वायू, कुबेर आणि चंद्रमा हेही तेथे आले।

Verse 16

आदित्यो निरृतिश्चैव साध्याश्च वसवस्तथा । अन्येऽपि त्रिदशाः सर्वे विश्वेदेवादयस्तथा

आदित्य, निरृति, साध्यगण व वसुगण; तसेच इतर सर्व त्रिदश—विश्वेदेव आदि—हेही तेथे जमले।

Verse 17

अत्रिर्भृगुस्तथा कुत्सो गौतमश्च पराशरः । कण्वोऽगस्त्यः सुतीक्ष्णश्च विश्वामित्रादयोऽपरे

अत्री, भृगु, कुत्स, गौतम व पराशर; कण्व, अगस्त्य, सुतीक्ष्ण आणि इतर—विश्वामित्र आदि—हेही तेथे आले।

Verse 18

योगिनः सनकाद्याश्च नारदाद्याः सुरर्षयः । रामदत्तवरं तीर्थं श्लाघंते बहुधा तदा

तेव्हा सनकादि योगी आणि नारदादि देवर्षी, रामाने वर दिलेल्या त्या तीर्थाची अनेक प्रकारे स्तुती करू लागले।

Verse 19

सस्नुश्च तत्र तीर्थे ते सर्वाभीष्टप्रदायिनि । कपिभिर्निर्मितं यस्मादेतत्तीर्थमनुत्तमम्

ते त्या सर्वाभीष्टप्रद तीर्थात तेथे स्नान करू लागले। आणि हे अनुपम तीर्थ कपिंनी निर्माण केल्यामुळे ते परम श्रेष्ठ म्हणून प्रसिद्ध आहे।

Verse 20

कपितीर्थमिति ख्यातिमतो लोके प्रयास्यति । इत्यप्यवोचंस्ते सर्वे देवाश्च मुनयस्तथा

“कपितीर्थ” या नावाने हे जगात प्रसिद्ध होईल—असे देव आणि मुनि सर्वांनीही एकमुखाने सांगितले.

Verse 21

तस्मादवश्यं गंतव्यं कपितीर्थं मुमुक्षुभिः । रंभा कौशिकशापेन शिलाभूता पुरा द्विजाः

म्हणून मोक्ष इच्छिणाऱ्यांनी निश्चयाने कपितीर्थास जावे. हे द्विजहो, पूर्वी कौशिकाच्या शापाने रंभा शिळा झाली होती.

Verse 22

तत्र स्नात्वा निजं रूपं प्रपेदे च दिवं ययौ । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते

तेथे स्नान करून तिने आपले निजरूप पुन्हा प्राप्त केले आणि स्वर्गास गेली. या तीर्थाचे माहात्म्य मी पूर्णपणे सांगू शकत नाही.

Verse 23

मुनय ऊचुः । रंभां किमर्थमशपत्कौशिकः सूतनंदन । कथं गता शिलाभूता कपितीर्थं सुरांगना । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरान्मुनिसत्तम

मुनि म्हणाले—हे सूतनंदना, कौशिकाने रंभेला कोणत्या कारणाने शाप दिला? आणि ती सुरांगना शिळा होऊन कपितीर्थास कशी पोहोचली? हे मुनिश्रेष्ठा, हे सर्व आम्हाला विस्ताराने सांगावे.

Verse 24

श्रीसूत उवाच । विश्वामित्राभिधो राजा प्रागभूत्कुशिकान्वये

श्रीसूत म्हणाले—पूर्वी कुशिक वंशात विश्वामित्र नावाचा एक राजा होऊन गेला.

Verse 25

स कदाचिन्महाराजः सेनापरिवृतो बली । मेदिनीं परिचक्राम राज्यवीक्षणकौतुकी

एकदा तो पराक्रमी महाराज सैन्याने वेढलेला, राज्यदर्शनाच्या कुतूहलाने पृथ्वीवर सर्वत्र परिभ्रमण करू लागला।

Verse 26

अटित्वा स बहून्देशान्वसिष्ठस्याश्रमं ययौ । आतिथ्याय वृतः सोऽयं वसिष्ठेन महात्मना

अनेक देशांत फिरून तो वसिष्ठांच्या आश्रमात गेला. तेथे महात्मा वसिष्ठांनी त्याला आतिथ्य स्वीकारण्यास आमंत्रित केले।

Verse 27

तथास्त्वित्यब्रवीत्सोयं दंडवत्प्रणतो नृपः । कामधेनुप्रभावेन विश्वामित्राय भूभुजे

‘तथास्तु’ असे म्हणून तो नृप दंडवत् प्रणाम करून पडला. आणि कामधेनूच्या अद्भुत प्रभावाने भूमिपती विश्वामित्रासाठी आतिथ्य-सत्कार झाला।

Verse 28

आतिथ्यमकरोद्विप्रा वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । कामधेनुप्रभावं वै ज्ञात्वा कुशिकनंदनः

हे विप्रहो! ब्रह्मानंदन वसिष्ठांनी आतिथ्य केले. आणि कुशिकनंदन (विश्वामित्र) यांनी कामधेनूचा तो विलक्षण प्रभाव जाणून…

Verse 29

वसिष्ठं प्रार्थयामास कामधेनुमभीष्टदाम् । प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन प्रचकर्ष च तां बलात्

त्याने वसिष्ठांकडे अभीष्ट देणाऱ्या कामधेनूची याचना केली. वसिष्ठांनी नकार दिल्यावरही त्याने तिला बलपूर्वक ओढून नेले।

Verse 30

कामधेनुविसृष्टैस्तु म्लेच्छाद्यैः स पराजितः । महादेवं समाराध्य तस्मादस्त्राण्यवाप्य च

कामधेनूने उत्पन्न केलेल्या म्लेच्छादी सैन्यांमुळे तो पराजित झाला. मग त्याने महादेवाची आराधना केली आणि त्यांच्याकडून दिव्य अस्त्रेही प्राप्त केली.

Verse 31

वसिष्ठस्याश्रमं गत्वा व्यसृजच्छरसंचयान् । सर्वाण्यस्त्राणि मुमुचे ब्रह्मास्त्रं च नृपोत्तमः

वसिष्ठांच्या आश्रमात जाऊन त्या श्रेष्ठ राजाने बाणांचे वर्षाव केले. ब्रह्मास्त्रासह सर्व अस्त्रे त्याने सोडून दिली.

Verse 32

तानि सर्वाणि चास्त्राणि वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । एकेन ब्रह्मदंडेन निजघ्न स्वतपोबलात्

ब्रह्मवर्गाचा आनंद असलेल्या वसिष्ठांनी स्वतःच्या तपोबलाने एका ब्रह्मदंडाने ती सर्व अस्त्रे नष्ट केली.

Verse 33

ततः पराजितो विप्रा विश्वामित्रोऽतिलज्जितः । ब्राह्मण्यावाप्तये स्वस्य तपः कर्तुं वनं ययौ

मग, हे विप्रहो, पराजित व अत्यंत लज्जित झालेला विश्वामित्र स्वतःला ब्राह्मण्य प्राप्त व्हावे म्हणून तप करण्यासाठी वनात गेला.

Verse 34

पूर्वासु पश्चिमांतासु त्रिषु दिक्षु तपोऽचरत् । प्रादुर्भूतमहा विघ्नस्तत्तद्दिक्षु स कौशिकः

कौशिकाने पूर्वेकडे व पश्चिमेच्या टोकापर्यंत—अशा तीन दिशांत तप आचरले; पण त्या त्या दिशांत त्याच्यासमोर मोठे विघ्न प्रकट झाले.

Verse 35

उत्तरां दिशमासाद्य हिमवत्पर्वतेऽमले । कौशिक्यास्सरितस्तीरे पुण्ये पापविनाशिनि

उत्तर दिशेस जाऊन तो निर्मळ हिमालय पर्वतावर, पुण्यदायिनी व पापनाशिनी कौशिकी नदीच्या तीरावर निवास करू लागला।

Verse 36

दिव्यं वर्षसहस्रं तु निराहारो जितेंद्रियः । निरालोको जितश्वासो जितक्रोधः सुनिश्चलः

हजार दिव्य वर्षे तो निराहार राहिला, इंद्रियजयी; विषयविक्षेपशून्य, श्वाससंयमी, क्रोधजयी व पूर्णतः स्थिर राहिला।

Verse 37

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थः शिशिरे वारिषु स्थितः । वर्षास्वाकाशगो नित्यमूर्ध्वबाहुर्निराश्रयः

ग्रीष्मात तो पंचाग्नीच्या मध्यभागी उभा राहिला; शिशिरात पाण्यात स्थित राहिला; आणि वर्षाकाळी सदैव आकाशाखाली—उर्ध्वबाहू, निराधार राहिला।

Verse 39

ब्राह्मण्यसिद्धयेऽत्युग्रं चचार सुमहत्तपः । उद्विग्नमनसस्तस्य त्रिदशास्त्रिदिवालयाः । जंभारिणा च सहिता रंभां प्रोचुरिदं वचः

ब्राह्मण्यसिद्धीसाठी त्याने अत्यंत उग्र व महान तप आचरले. त्याच्यामुळे उद्विग्न झालेल्या स्वर्गवासी देवांनी, जंभारि (इंद्र) सहित, रंभेला हे वचन सांगितले।

Verse 40

विश्वामित्रं तपस्यंतं विलोभय विचेष्टितैः । यथा तत्तपसो विघ्नो भविष्यति तथा कुरु

‘तप करीत असलेल्या विश्वामित्राला तुझ्या हावभाव व कलांनी मोहव; असे कर की त्याच्या तपात विघ्न निर्माण होईल.’

Verse 41

एवमुक्ता तदा रंभा देवैरिंद्रपुरोगमैः । प्रत्युवाच सुरान्सर्वान्प्रांजलिः प्रणता तदा

इंद्रपुरोगामी देवांनी असे म्हटल्यावर रंभा हात जोडून, नम्र होऊन, तेव्हा सर्व देवांना प्रत्युत्तर देऊ लागली।

Verse 42

रंभोवाच । अतिक्रूरो महाक्रोधो विश्वामित्रो महामुनिः । स शप्स्यते मां क्रोधेन बिभेम्यस्मादहं सुराः

रंभा म्हणाली—हे देवांनो! महामुनी विश्वामित्र अतिशय क्रूर व महाक्रोधी आहेत. ते रागाने मला शाप देतील; म्हणून मला त्यांची भीती वाटते।

Verse 43

त्रायध्वं कृपया यूयं मां युष्मत्परिचारिकाम् । इत्युक्तो रंभया तत्र जंभारिस्ताम भाषत

“कृपा करून माझे रक्षण करा—मी तुमची सेविका आहे,” असे रंभाने विनविले. तेव्हा तेथे जंभारि (इंद्र) तिला म्हणाला।

Verse 44

इन्द्र उवाच । रंभे त्वया न भीः कार्या विश्वामित्रात्तपोधनात् । अहमप्यागमिष्यामि त्वत्सहायः समन्मथः

इंद्र म्हणाला—रंभे! तपोधन विश्वामित्राची भीती बाळगू नकोस. मीही मनमथासह तुझा सहाय्यक होऊन तेथे येईन।

Verse 45

कोकिलालापमधुरो वसन्तोऽप्यागमिष्यति । अतिसुंदररूपा त्वं प्रलोभय महामुनिम्

कोकिळेच्या मधुर कूजनाने रम्य असा वसंतही येईल. तू अतिशय सुंदर रूपवती आहेस—महामुनीला मोहात पाड।

Verse 46

इतींद्रकथिता रंभा विश्वामित्राश्रमं ययौ । तद्दृष्टिगोचरा स्थित्वा ललितं रूपमास्थिता

इंद्राची अशी आज्ञा घेऊन रंभा विश्वामित्रांच्या आश्रमात गेली. त्यांच्या दृष्टीपथात उभी राहून तिने ललित व मनोहर रूप धारण केले.

Verse 47

सा मुनिं लोभयामास मनोहरविचेष्टितः । पिकोपि तस्मिन्समये चुकूजानंदयन्मनः

तिने मनोहर चेष्टांनी मुनींना मोहात पाडण्याचा प्रयत्न केला. त्याच वेळी कोकिळाही कूजन करू लागली व मन आनंदित झाले.

Verse 48

श्रुत्वा पिकस्वरं रंभां दृष्ट्वा च मुनिपुंगवः । संशयाविष्टहृदयो विदित्वा शक्रकर्म तत् । शशाप रंभां क्रोधेन विश्वामित्रस्तपोधनः

कोकिळेचा स्वर ऐकून व रंभेला पाहून मुनीश्रेष्ठांचे हृदय संशयाने व्यापले. हे शक्र (इंद्र) याचे कारस्थान आहे असे जाणून तपोधन विश्वामित्रांनी क्रोधाने रंभेला शाप दिला.

Verse 49

विश्वामित्र उवाच । यस्मात्कोपयसे रंभे मां त्वं कोपजयैषिणम्

विश्वामित्र म्हणाले— हे रंभे! क्रोध जिंकण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या मला तू क्रोधित करतेस.

Verse 50

शिला भवात्र तस्मात्त्वं रंभे वर्षशतायुतम् । तदंतरे ब्राह्मणेन रक्षिता मोक्षमाप्स्यसि

म्हणून, हे रंभे! तू येथे दहा लक्ष वर्षे शिळा होऊन राहा. त्या काळात एका ब्राह्मणाच्या रक्षणाखाली तू मोक्ष प्राप्त करशील.

Verse 51

विश्वामित्रस्य शापेन तदंते सा शिलाऽभवत् । बहुकालं शिलाभूता तस्थौ तस्याश्रमे द्विजाः

विश्वामित्राच्या शापाने शेवटी ती शिळा झाली. हे द्विजांनो, दीर्घकाळ शिळारूपाने ती त्याच आश्रमात स्थिर राहिली.

Verse 52

विश्वामित्रोपि धर्मात्मा पुनस्तप्त्वा महत्तपः । लेभे वसिष्ठवाक्येन ब्राह्मण्यं दुर्लभं नृपैः

धर्मात्मा विश्वामित्रानेही पुन्हा महान तप केले; आणि वसिष्ठांच्या वचनाने त्याला ब्राह्मण्य प्राप्त झाले—जे राजांना दुर्लभ आहे.

Verse 53

बहुकालं शिलाभूता रंभाप्यासीत्तदाश्रमे । तस्मिन्नेवाश्रमे पुण्ये शिष्योऽगस्त्यस्य संमतः

दीर्घकाळ रंभाही त्या आश्रमात शिळारूपाने राहिली. त्याच पुण्य आश्रमात अगस्त्यांचा मान्य, प्रिय शिष्यही होता.

Verse 54

श्वेतोनाम मुनिश्चक्रे मुमुक्षुः परमं तपः । चिरकालं तपस्तस्मिन्प्रकुर्वति महामुनौ

श्वेत नावाचा एक मुनि, मोक्षेच्छेने, परम तप करू लागला. तो महामुनी दीर्घकाळ त्या तपातच रत राहिला.

Verse 55

अंगारकेति विख्याता राक्षसी काचिदागता । तस्याश्रममतिक्रूरा मेघस्वनमहास्वना

अंगारकी म्हणून विख्यात एक राक्षसी तेथे आली—अत्यंत क्रूर, मेघगर्जनेसारखा भयंकर महानाद करणारी—त्या आश्रमाकडे.

Verse 56

मूत्ररक्तपुरीषाद्यैर्दूषयामास भीषणा । उपद्रवैस्तथा चान्यैर्बाधयामास तं मुनिम्

ती भयानक राक्षसी मूत्र, रक्त, पुरीष इत्यादींनी त्या स्थळाला अपवित्र करू लागली; तसेच अशा उपद्रवांनी व इतर अनेक बाधांनी त्या मुनीस सतत त्रास देऊ लागली।

Verse 57

अथ क्रुद्धो मुनिः श्वेतो वायव्यास्त्रेण योजयन् । शप्तां कुशिकपुत्रेण राक्षस्यै प्राक्षिपच्छिलाम्

मग क्रुद्ध झालेल्या श्वेत मुनींनी वायव्यास्त्राचा प्रयोग करून, कुशिकपुत्र (विश्वामित्र) यांनी शापित केलेली शिला त्या राक्षसीवर फेकली।

Verse 58

राक्षसी सा प्रदुद्राव वायव्यास्त्रेण योजिता । वायव्यास्त्रप्रयुक्तेन दृषदानुद्रुता च सा

वायव्यास्त्राने बाधित झालेली ती राक्षसी पळून जाऊ लागली; आणि वायव्यास्त्रप्रयुक्त शिला-शस्त्रही तिचा पाठलाग करीत मागे धावू लागले।

Verse 59

दक्षिणांबुनिधेस्तीरं धावति स्म भयार्दिता । धावन्तीमनुधावन्ती सा शिलास्त्रप्रयोजिता

भयाने व्याकुळ झालेली ती दक्षिण समुद्राच्या तीराकडे धावली; आणि ती धावत असता, सोडलेले शिला-शस्त्रही तिच्यामागे पाठलाग करीत धावत राहिले।

Verse 60

पपातोपरि राक्षस्या मज्जंत्याः कपितीर्थके । मृता सा राक्षसी तत्र शिलापातात्स्वमूर्द्धनि

कपितीर्थक येथे बुडत असलेल्या राक्षसीवर ती शिला कोसळली; तेथेच तिच्या स्वतःच्या मस्तकावर शिलापात होऊन ती राक्षसी मृत झाली।

Verse 61

विश्वामित्रेण शप्ता सा कपितीर्थे निमज्जनात् । शिलारूपं परित्यज्य रंभारूपमुपेयुषी

विश्वामित्राच्या शापाने पीडित ती कपितीर्थात निमज्जन करून शिलारूप टाकून पुन्हा रंभेचे रूप प्राप्त झाली।

Verse 62

देवैः कुसुमधाराभिरभिवृष्टा मनोरमा । दिव्यं विमानमारूढा दिव्यांबरविराजिता

देवांनी तिच्यावर पुष्पधारांची वृष्टी केली; ती दिव्य विमानावर आरूढ होऊन दिव्य वस्त्रांनी शोभून दिसली।

Verse 63

हारकेयूरकटकनासाभरणभूषिता । उर्वश्याद्यप्सरोभिश्च सखिभिः परिवारिता

हार, केयूर, कटक व नासाभरणांनी अलंकृत ती उर्वशी आदी सखी अप्सरांनी वेढलेली होती।

Verse 64

कपितीर्थस्य माहात्म्यं प्रशंसन्ती पुनःपुनः । निषेव्य रामनाथं च शंकरं शशिभूषणम्

कपितीर्थाचे माहात्म्य वारंवार गात ती शशिभूषण शंकर—रामनाथ—यांची भक्तिभावाने उपासना करू लागली।

Verse 65

आखण्डलपुरीं रम्यां प्रययावमरावतीम् । राक्षसी सापि शापेन कुम्भजस्य महौजसः

ती आखण्डलाची रम्य पुरी अमरावतीकडे निघून गेली; पण महौजस्वी कुम्भज (अगस्त्य) यांच्या शापाने तीही राक्षसी झाली होती।

Verse 66

घृताची देववेश्या हि राक्षसीरूपमागता । साप्यत्र कपितीर्थाप्सु स्नानात्स्वं रूपमाययौ

घृताची ही देववेश्या राक्षसीरूप धारण करून होती। तिनेही येथे कपितीर्थाच्या जलात स्नान करून आपले स्वस्वरूप पुन्हा प्राप्त केले।

Verse 67

एवं रंभाघृताच्यौ ते कपितीर्थे निमज्जनात् । अगस्त्यशिष्यश्वेतस्य प्रसादाद्द्विजसत्तमाः

हे द्विजश्रेष्ठा! अशा रीतीने रंभा व घृताची कपितीर्थात निमज्जन केल्याने, अगस्त्यशिष्य श्वेत यांच्या प्रसादाने (दोषमुक्त) झाल्या।

Verse 68

राक्षसीत्वं शिलात्वं च हित्वा स्वं रूपमागते । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नातव्यं कपितीर्थके

राक्षसीत्व व शिलात्व दोन्ही टाकून देऊन त्या स्वस्वरूपात परत आल्या। म्हणून सर्व प्रयत्नांनी कपितीर्थात स्नान करावे।

Verse 69

यः शृणोतीममध्यायं पठते वापि मानवः । प्राप्नोति कपितीर्थस्य स्नानजं फलमुत्तमम्

जो मनुष्य हा अध्याय ऐकतो किंवा वाचतोही, तो कपितीर्थ-स्नानातून उत्पन्न होणारे उत्तम फळ प्राप्त करतो।