Adhyaya 37

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भोभोस्तपोधनाः सर्वे नैमिषारण्यवासिनः । यावद्रामधनुष्कोटिचक्रतीर्थमुखानि वः

श्रीसूत म्हणाले—हे तपोधनांनो, नैमिषारण्यवासी सर्वांनो; रामधनुष्कोटी व चक्रतीर्थ इत्यादींनी आरंभ होणारे वृत्तांत आतापर्यंत तुम्हांला सांगितले आहेत.

Verse 2

चतुर्विंशतितीर्थानि कथितानि मयाधुना । इतोऽन्यदद्भुतं यूयं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ

आता माझ्याकडून चोवीस तीर्थांचे वर्णन झाले आहे. यापुढे आणखी कोणते अद्भुत तुम्ही पुन्हा ऐकू इच्छिता?

Verse 3

मुनय ऊचुः । क्षीरकुंडस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे मुने । यत्समीपे त्वया चक्रतीर्थमित्युदितं पुरा

मुनी म्हणाले—हे मुने, क्षीरकुंडाचे माहात्म्य आम्हांस ऐकावयास इच्छा आहे; ज्याच्या समीपे आपण पूर्वी ‘चक्रतीर्थ’ असे सांगितले होते।

Verse 4

क्षीरकुंडं च तत्कुत्र कीदृशं तस्य वैभवम् । क्षीरकुण्डमिति ख्यातिः कथं वास्य समागता

तो क्षीरकुंड कुठे आहे, आणि त्याचे वैभव कसे आहे? तसेच ‘क्षीरकुंड’ हे नाव त्यास कसे प्रसिद्ध झाले?

Verse 5

एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । ब्रवीमि मुनयः सर्वे शृणुध्वं सुसमाहिताः

आम्ही श्रद्धावान आहोत; म्हणून हे आपण विस्ताराने सांगावे. श्रीसूत म्हणाले—मी सांगतो; हे मुनीहो, तुम्ही सर्वजण एकाग्र होऊन ऐका।

Verse 6

देवीपुरान्महापुण्यात्प्रतीच्यां दिश्यदूरतः । फुल्लग्राममिति ख्यातं स्थानमस्ति महत्तरम्

महापुण्य देवीपुरापासून पश्चिम दिशेस फार दूर नाही, ‘फुल्लग्राम’ नावाने प्रसिद्ध असे एक अत्यंत महान स्थान आहे।

Verse 7

यत आरभ्य रामेण सेतुबन्धो महार्णवे । तद्धि पुण्यतमं क्षेत्रं फुल्लग्रामाभिधं पुरम्

त्याच स्थानापासून रामांनी महासागरावर सेतुबांधणी आरंभ केली; तेच ‘फुल्लग्राम’ नावाचे नगर परम पवित्र क्षेत्र आहे।

Verse 8

क्षीरकुण्डं तु तत्रैव महापातकनाशनम् । दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाच्चापि मोक्षदम्

तेथेच क्षीरकुंड नावाचे पवित्र तीर्थ आहे, जे महापातकांचा नाश करते। त्याचे दर्शन, स्पर्श, ध्यान व कीर्तन केल्यानेही मोक्ष प्राप्त होतो।

Verse 9

तस्य तीर्थस्य पुण्यस्य क्षीरकुण्डमिति प्रथाम् । भवतां सादरं वक्ष्ये शृणुध्वं श्रद्धया सह

त्या पुण्यतीर्थाची ‘क्षीरकुंड’ या नावाने प्रसिद्ध झालेली कथा मी तुम्हांला आदराने सांगतो। तुम्ही श्रद्धेसह ऐका।

Verse 10

पुरा हि मुद्गलोनाम मुनिर्वेदोक्तमार्गकृत् । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे फुल्लग्रामेतिपावने

प्राचीन काळी मुद्गल नावाचे मुनि होते, जे वेदोक्त मार्गाचे आचरण करणारे होते। ते दक्षिण समुद्राच्या तीरावर ‘फुल्लग्राम’ नावाच्या पावन स्थानी राहात होते।

Verse 11

नारायणप्रीतिकरम करोद्यज्ञमुत्तमम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा यागेन परितोषितः

त्यांनी नारायणाला प्रीतिकर असा उत्तम यज्ञ केला। त्या यागामुळे विष्णु अंतःकरणाने प्रसन्न होऊन पूर्ण तुष्ट झाले।

Verse 12

प्रादुर्बभूव पुरतो यज्ञवाटे द्विजोत्तमाः । तं दृष्ट्वा मुद्गलो विष्णुं लक्ष्मीशोभितविग्रहम्

हे द्विजोत्तमांनो, यज्ञवाटेत हरि साक्षात् प्रकट झाले। लक्ष्मीच्या शोभेने अलंकृत विष्णूचे ते रूप पाहून मुद्गल विस्मयचकित झाला।

Verse 13

कालमेघतनुं कांत्या पीतांबरविराजितम् । विनतानंदनारूढं कौस्तुभालंकृतोरसम्

त्यांचे शरीर काळ्या मेघासारखे श्याम, कांतिने दीप्त; पीतांबराने शोभित होते। विनतेचा नंदन गरुडावर आरूढ, वक्षस्थळी कौस्तुभमणीने अलंकृत होते।

Verse 14

शंखचक्रगदापद्मराजद्बाहुचतु ष्टयम् । भक्त्या परवशो दृष्ट्वा पुलकांकुरमंडितः । मुद्गलः परितुष्टाव शब्दैः श्रोत्रसुखावहैः

शंख, चक्र, गदा व पद्म धारण करणाऱ्या, चार तेजस्वी भुजांनी युक्त प्रभूला पाहून मुद्गल भक्तीने परवश झाला; अंगावर रोमांच उभे राहिले. मग त्याने कानांना सुखावणाऱ्या शब्दांनी प्रभूची स्तुती केली.

Verse 15

मुद्गल उवाच । प्रथमं जगतः स्रष्ट्रे पालकाय ततः परम्

मुद्गल म्हणाला—हे जगत्स्रष्टा, प्रथम तुला नमस्कार; आणि त्यानंतर, हे जगत्पालक, तुला नमस्कार.

Verse 16

संहर्त्रे च ततः पश्चान्नमो नारायणाय ते । नमः शफररूपाय कमठाय चिदात्मने

त्यानंतर, हे संहर्ता, तुला नमस्कार; हे नारायण, तुला नमस्कार. मत्स्यरूपाला नमस्कार, आणि कूर्मरूप—शुद्ध चैतन्यस्वरूप तुला नमस्कार.

Verse 17

नमो वराहवपुषे नमः पंचास्यरूपिणे । वामनाय नमस्तुभ्यं जमदग्निसुताय ते

वराहरूप तुला नमस्कार; पंचास्यरूपाला नमस्कार. वामनरूप तुला नमस्कार; आणि जमदग्निसुत (परशुराम) रूप तुला नमस्कार.

Verse 18

राघवाय नमस्तुभ्यं बलभद्राय ते नमः । कृष्णाय कल्कये तुभ्यं नमो विज्ञानरूपिणे

हे राघवा, तुला नमस्कार; हे बलभद्रा, तुला नमस्कार। हे कृष्णा, हे कल्की, तुला नमस्कार—तू विज्ञानस्वरूप आहेस।

Verse 19

रक्ष मां करुणासिंधो नारायण जगत्पते । निर्लज्जं कृपणं क्रूरं पिशुनं दांभिकं कृशम्

हे करुणासिंधो नारायणा, हे जगत्पते! माझे रक्षण कर—मी निर्लज्ज, कृपण, क्रूर, पिशुन, दांभिक आणि कृश आहे.

Verse 20

परदारपरद्रव्यपरक्षेत्रैकलो लुपम् । असूयाविष्टमनसं मां रक्ष कृपया हरे

हे हरे, कृपेने माझे रक्षण कर—मी परस्त्री, परद्रव्य व परक्षेत्राचा लोभी आहे; माझे मन असूयेने व्यापलेले आहे.

Verse 21

इति स्तुतो हरिः साक्षान्मुद्गलेन द्विजोत्तमाः । तमाह मुद्गलमुनिं मेघगंभीरया गिरा

हे द्विजोत्तमांनो! अशा रीतीने मुद्गलाने स्तुती केल्यावर साक्षात् हरिने मेघगंभीर वाणीने मुद्गल मुनिला सांगितले.

Verse 22

श्रीहरिरुवाच । प्रीतोऽस्म्यनेन स्तोत्रेण मुद्गल क्रतुना च ते । प्रत्यक्षेण हविर्भोक्तुमहं ते क्रतुमागतः

श्रीहरि म्हणाले—हे मुद्गला! या स्तोत्राने व तुझ्या यज्ञाने मी प्रसन्न झालो आहे. प्रत्यक्षपणे हविर्भोग करण्यासाठी मी तुझ्या क्रतूस आलो आहे.

Verse 23

इत्युक्तो हरिणा तत्र मुद्गलस्तुष्टमानसः । उवाचाधोक्षजं विप्रो भक्त्या परमया युतः

तेथे हरिने असे सांगितल्यावर मुद्गलाचे मन अत्यंत तृप्त झाले. परम भक्तीने युक्त त्या ब्राह्मणाने अधोक्षज प्रभूस विनयपूर्वक निवेदन केले.

Verse 24

मुद्गल उवाच । कृतार्थोऽस्मि हृषीकेश पत्नी मे धन्यतां ययौ । अद्य मे सफलं जन्म ह्यद्य मे सफलं तपः

मुद्गल म्हणाला— हे हृषीकेश! मी कृतार्थ झालो; माझी पत्नी धन्य झाली. आज माझा जन्म सफल झाला आणि आजच माझे तपही सफल झाले.

Verse 25

अदय मे सफलो वंशो ह्यद्य मे सफलाः सुताः । आश्रमः सफलोऽद्यैव सर्वं सफलमद्य मे

आज माझा वंश सफल झाला; आज माझे पुत्रही सफल झाले. आजच माझा आश्रम सफल आहे—आज माझे सर्व काही सफल झाले.

Verse 26

यद्भवान्यज्ञवाटं मे हविर्भोक्तुमिहागतः । योगिनो योगनिरता हृदये मृगयंति यम्

आप माझ्या यज्ञवाटेत हविर्भक्षणासाठी येथे आला आहात—ज्याला योगनिष्ठ योगी आपल्या हृदयात शोधीत असतात—हेच माझे परम सौभाग्य आहे.

Verse 27

तमद्य साक्षात्त्वां पश्ये सफ लोऽयं मम क्रतुः । इतीरयित्वा तं विष्णुमर्चयित्वाऽसनादिभिः

आज मी तुम्हाला साक्षात् पाहतो; म्हणून माझा हा क्रतु (यज्ञ) खरोखर सफल झाला. असे म्हणून त्याने त्या विष्णूची आसन इत्यादी उपचारांनी पूजा केली.

Verse 28

चंदनैः कुसुमैरन्यैर्दत्त्वा चार्घ्यं स विष्णवे । प्रददौ विष्णवे प्रीत्या पुरो डाशादिकं हविः

चंदन, पुष्प व अन्य मंगल द्रव्य अर्पून विष्णूस अर्घ्य दिल्यावर, त्याने प्रेमाने विष्णूस पुरोडाशादी हवि अर्पण केली।

Verse 29

स्वयमेव समादाय पाणिना लोकभावनः । हविस्तद्बुभुजे विष्णुर्मुद्गलेन समर्पितम्

तेव्हा लोकांचे पालन करणारे विष्णूने ते स्वतःच्या हाताने घेतले आणि मुद्गलाने अर्पिलेली हवि भक्षण केली।

Verse 30

तस्मिन्हविषि भुक्ते तु विष्णुना प्रभविष्णुना । साग्नयस्त्रिदशाः सर्वे तृप्ताः समभवन्द्विजाः

सर्वसमर्थ विष्णूंनी ती हवि भक्षण केल्यावर, अग्नीसह सर्व देवगण तृप्त झाले, हे द्विजांनो।

Verse 31

ऋत्विजो यजमानश्च तत्रत्या ब्राह्मणास्तथा । यत्किंचित्प्राणिलोकेऽ स्मिंश्चरं वा यदि वाऽचरम्

तेथील ऋत्विज, यजमान आणि उपस्थित ब्राह्मण—तसेच या प्राणिलोकात जे काही आहे, चर असो वा अचर—

Verse 32

सर्वमेव जगत्तृप्तं भुक्ते हविषि विष्णुना । ततो हरिः प्रसन्नात्मा मुद्गलं प्रत्यभाषत

विष्णूंनी हवि भक्षण करताच सर्व जगत तृप्त झाले. मग प्रसन्नचित्त हरिने मुद्गलाशी बोलले।

Verse 33

प्रीतोऽहं वरदोऽस्म्येष वरं वरय सुव्रत । इत्युक्ते केशवेनाथ महर्षिस्तमभाषत

केशव म्हणाला—“मी प्रसन्न आहे; मी वर देणारा आहे. हे सुव्रत, वर माग.” असे म्हणताच महर्षींनी प्रभूस उत्तर दिले.

Verse 34

मुद्गल उवाच । यत्त्वया मे हविर्भुक्तं यागे प्रत्यक्षरूपिणा । अनेनैव कृतार्थोऽस्मि किमस्मादधिकं वरम्

मुद्गल म्हणाले—“प्रत्यक्ष स्वरूपाने या यज्ञात तुम्ही माझे हवि भक्षण केले; यानेच मी कृतार्थ झालो. याहून मोठा वर कोणता?”

Verse 35

तथापि भगवन्विष्णो त्वयि मे निश्चला सदा । भक्तिर्निष्कपटा भूयादिदं मे प्रथमं वरम्

तथापि, हे भगवान विष्णो, तुमच्यावरची माझी भक्ती सदैव अचल राहो. माझी भक्ती निष्कपट होवो—हा माझा पहिला वर आहे.

Verse 36

माधवाहं प्रतिदिनं सायंप्रातरिहाग्नये । त्वद्रूपाय तव प्रीत्यै सुरभेः पयसा हरे

हे माधवा, मी प्रतिदिन सायंकाळी व सकाळी येथे अग्नीत—जो तुझाच रूप आहे—तुझ्या प्रीत्यर्थ, हे हरी, सुरभीच्या दुधाने आहुती देऊ इच्छितो.

Verse 37

होतुमिच्छामि वरद तन्मे देहि वरांतरम् । पयसा नित्यहोमो हि द्विकालं श्रुतिचोदितः

हे वरदा, मी हे नित्य करावयास इच्छितो; म्हणून मला आणखी एक वर द्या. कारण दुधाने नित्य होम—प्रातः व सायं—श्रुतीने विहित आहे.

Verse 38

न मे सुरभयः संति तापसस्याधनस्य च । इत्युक्ते मुद्गलेनाथ देवो नारायणो हरिः

तपस्वी व धनरहित मुद्गलाने जेव्हा म्हटले—“हे सुरभे, मला कोणतीही भीती नाही”—तेव्हा स्वयं भगवान नारायण हरिने प्रत्युत्तर दिले।

Verse 39

आहूय विश्वकर्माणं त्वष्टारममृताशिनम् । एकं सरः कारयित्वा शिल्पिना तेन शोभनम्

अमृतभोजी दिव्य शिल्पी त्वष्टा-विश्वकर्मा याला बोलावून, त्याच शिल्प्याकडून एक अत्यंत शोभिवंत असे एक सरोवर करवून घेतले।

Verse 40

स्फटिकादि शिलाभेदैस्तेनासौ विश्वकर्मणा । समीचकार च पुनस्तत्प्राकाराद्यलंकृतम् । तत आहूय भगवान्सुरभिं वाक्यमब्रवीत्

स्फटिक इत्यादी विविध शिळांच्या प्रकारांनी विश्वकर्म्याने ते सरोवर नीट घडविले आणि प्राकार वगैरेने पुन्हा अलंकृत केले। मग भगवानांनी सुरभिला बोलावून हे वचन सांगितले।

Verse 41

श्रीहरिरुवाच । मुद्गलो मम भक्तोऽयं सुरभे प्रत्यहं मुदा

श्रीहरि म्हणाले—“हे सुरभे, हा मुद्गल माझा भक्त आहे; तो दररोज आनंदाने…”

Verse 42

मत्प्रीत्यर्थं पयोहोमं कर्तुमिच्छति सांप्रतम् । मत्प्रीत्यर्थमितो देवि त्वमतो मत्प्रचोदिता

“तो सध्या माझ्या प्रीत्यर्थ पयोहोम करावयास इच्छितो. म्हणून, हे देवी, माझ्या संतोषासाठी तुला येथे मीच प्रेरित करीत आहे.”

Verse 43

सायंप्रातरिहागत्य प्रत्यहं सुरभे शुभे । पयसा त्वत्प्रसूतेन सर एतत्प्रपूरय

हे शुभे सुरभे! सायंकाळी व सकाळी दररोज येथे येऊन, तुझ्या प्रसूत दुधाने हे सरोवर पूर्णपणे भरून टाक।

Verse 44

तेनासौ पयसा नित्यं सायंप्रातश्च होष्यति । ओमित्युक्त्वाथ सुरभिरेवं नारयणेरिता

त्या दुधाने तो नित्य सायंकाळी व सकाळी होम करील। ‘ॐ’ असे उच्चारून, नारायणाच्या आज्ञेने प्रेरित सुरभिने तसेच मान्य केले।

Verse 45

अथ नारायणो देवो मुद्गलं प्रत्यभाषत । सुरभेः पयसा नित्यमस्मिन्सरसि तिष्ठता

मग देव नारायण मुद्गलास म्हणाला—“सुरभेच्या दुधाने, जी या सरोवरात तिच्या निवासामुळे नित्य उपलब्ध राहील—”

Verse 46

सायंप्रातः प्रतिदिनं मत्प्रीत्यर्थमिहाग्नये । जुहुधि त्वं महाभाग तेन प्रीणाम्यहं तव

हे महाभाग! माझ्या प्रीत्यर्थ दररोज सायंकाळी व सकाळी येथे अग्नीत त्याचे हवन कर; त्याने मी तुझ्यावर प्रसन्न होईन।

Verse 47

मत्प्रीत्या तेऽखिला सिद्धिर्भविष्यति च मुद्गल । इदं क्षीरसरोनाम तीर्थं ख्यातं भविष्यति

हे मुद्गल! माझ्या प्रसन्नतेने तुला सर्व सिद्धी प्राप्त होतील. आणि हे तीर्थ ‘क्षीरसरो’—दुधाचे सरोवर—या नावाने प्रसिद्ध होईल.

Verse 48

अस्मिन्क्षीरसरस्तीर्थे स्नातानां पंचपातकम् । अन्यान्यपि च पापानि नाशं यास्यंति तत्क्षणात्

या क्षीरसर तीर्थात स्नान करणाऱ्यांचे पंचमहापातक तसेच इतरही सर्व पाप तत्क्षणी नष्ट होतात।

Verse 49

मुद्गल त्वं च मां याहि देहांते मुक्तबंधनः । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तं समालिंग्य मुद्गलम्

“मुद्गला, देहांती तूही बंधनमुक्त होऊन माझ्याकडे येशील।” असे म्हणून भगवान विष्णूंनी मुद्गलाला आलिंगन दिले।

Verse 50

नमस्कृतश्च तेनायं तत्रैवांतरधीयत । मुद्गलोऽपि गते विष्णावनेकशतवत्सरम्

त्याने प्रणाम केल्यावर भगवान तेथेच अंतर्धान पावले। विष्णू गेल्यावर मुद्गलही तेथे अनेक शतवर्षे राहिला।

Verse 51

सुरभेः पयसा जुह्वन्नग्नये हरितुष्टये । उवास प्रयतो नित्यं फुल्ल ग्रामे विमुक्तिदे । देहांते मुक्तिमगमद्विष्णुसायुज्यरूपिणीम्

सुरभीच्या दुधाने अग्नीत आहुती देऊन हरि तुष्ट करीत, तो संयमी होऊन मुक्तिदायक फुल्ल-ग्रामात नित्य वास करी। देहांती त्याने विष्णुसायुज्यरूप मुक्ती प्राप्त केली।

Verse 52

श्रीसूत उवाच । एवमेतद्द्विजवरा युष्माकं कथितं मया

श्रीसूत म्हणाले—हे द्विजवरांनो, अशा प्रकारे हे सर्व मी तुम्हांला कथन केले आहे।

Verse 53

यथा क्षीरसरो नाम तीर्थस्यास्य पुराऽभवत् । इदं क्षीरसरः पुण्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

हे तीर्थ पूर्वी ‘क्षीरसर’ या नावाने कसे प्रसिद्ध झाले ते मी सांगतो। हे पवित्र क्षीरसर सर्व लोकांत विख्यात आहे।

Verse 54

काश्यपस्य मुनेः पत्नी कद्रूर्यत्र द्विजोत्तमाः । स्नात्वा स्वभर्तृवाक्येन नोदिता नियमान्विता

हे द्विजोत्तमांनो, येथेच काश्यपमुनींची पत्नी कद्रू हिने पतीच्या वचनाने प्रेरित होऊन स्नान केले आणि नियमांचे पालन केले।

Verse 55

छलेन मुमुचे सद्यः सपत्नीजयदोषतः । अतोऽत्र तीर्थे ये स्नांति मानवाः शुदमानसाः

तिने युक्तीने सपत्नीवर जय मिळाल्यामुळे आलेल्या दोषातून तत्क्षणी मुक्ती मिळवली. म्हणून शुद्ध मनाने जे येथे तीर्थस्नान करतात ते अशा कल्मषातून मुक्त होतात।

Verse 56

तेषां विमुक्तबंधानां मुक्तानां पुण्यकर्मिणाम् । किं यागैः किमु वा वेदैः किं वा तीर्थनिषेवणैः

ज्यांचे बंधन तुटले, जे मुक्त झाले आणि पुण्यकर्मात रत आहेत—त्यांना यज्ञांची काय गरज, वेदविधींची काय, किंवा पुढील तीर्थसेवनाची तरी काय?

Verse 57

जपैर्वा नियमैर्वापि क्षीर कुंडविलोकिनाम् । क्षीरकुंडस्य वातेन स्पृष्टदेहो नरो द्विजाः

क्षीरकुंडाचे दर्शन करणाऱ्यांना जपाने वा नियमांनीही पुण्य मिळते. आणि हे द्विजांनो, ज्याच्या देहाला क्षीरकुंडाची वाऱ्याची झुळूकही स्पर्शते तो पावन होतो।

Verse 58

ब्रह्मलोकमनुप्राप्य तत्रैव परिमुच्यते । निमग्नाः क्षीरकुंडेऽस्मिन्नवमत्यापि भास्करिम्

ब्रह्मलोकास जाऊन तो तेथेच मुक्त होतो. या क्षीरकुंडात जे निमग्न होतात, ते भास्कराच्या तेज‑सामर्थ्यालाही मागे टाकणारी परम अवस्था प्राप्त करतात.

Verse 59

तस्य मूर्द्धनि तिष्ठेयुर्ज्वलतः पावकोपमाः । मग्नानां क्षीरकुंडेस्मिञ्छीता वैतरणी नदी

त्याच्या मस्तकावर जळत्या अग्नीसारख्या ज्वाळा उभ्या राहतात; पण या क्षीरकुंडात निमग्न झालेल्यांसाठी वैतरणी नदीही शीतल होते—तिचा भयसंहार होतो.

Verse 60

सर्वाणि नरकाण्यद्धा व्यर्थानि च भवंति हि । कामधेनुसमे तस्मिन्क्षीरकुंडे स्थितेप्यहो

खरोखरच सर्व नरक व्यर्थ व निष्प्रभ होतात. अहो! तो क्षीरकुंड कामधेनूसमान वरदायी आहे—त्यात केवळ स्थित राहिल्यानेही.

Verse 61

योन्यत्र भ्रमते स्नातुं स नरो विप्रसत्तमाः । गोक्षीरे विद्यमानेऽपि ह्यर्कक्षीराय गच्छति

हे विप्रश्रेष्ठांनो! जो मनुष्य स्नानासाठी दुसरीकडे भटकतो, तो गोदूध उपलब्ध असतानाही अर्काचे दूध शोधायला जातो; तसेच तो श्रेष्ठ तीर्थ सोडून तुच्छ जलांच्या मागे धावतो.

Verse 62

स्नातानां क्षीरकुंडेऽस्मिन्नालभ्यं किंचिदस्ति हि । करप्राप्तैव मुक्तिः स्यात्किमन्यैर्बहुभाषणैः

या क्षीरकुंडात स्नान करणाऱ्यांसाठी काहीही अलभ्य नाही. मुक्ती जणू हातातच येते—मग आणखी अनेक बोलण्याची काय गरज?

Verse 63

ब्रवीमि भुजमुद्धत्य सत्यंसत्यं ब्रवीमि वः । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स क्षीरकुंडस्नानस्य लभते फलमुत्तमम्

मी भुजा उंचावून तुम्हांस सत्य-सत्य सांगतो—जो हा अध्याय पठण करील किंवा एकाग्रचित्ताने श्रवण करील, तो क्षीरकुंड-स्नानाचे परम फल प्राप्त करतो।