Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

Devanagari script

भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः

Transliteration

bhārgavaścyāvano 'triścāpnuvānaurvastathaiva ca | asmingotre bhavā viprāḥ śrutismṛtiparāyaṇāḥ

Translation

भार्गव, च्यवन, अत्रि, आप्नुवान आणि और्व (हे प्रवर आहेत). या गोत्रात जन्मलेले ब्राह्मण श्रुति आणि स्मृतिपरायण असतात.

Word by Word

• भार्गवः: Bhārgava
• भार्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ऋषिनाम

• च्यावनः: Cyāvana
• च्यावनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ऋषिनाम

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ऋषिनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• आप्नुवानः: Āpnuvāna
• आप्नुवानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आ + √आप् (धातु) → आप्नुवान (कृदन्त; शतृ/वर्तमानकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) रूपेण ऋषिनामवत्

• उर्वः: Urva
• उर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ऋषिनाम (उर्व)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: ‘likewise’)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (particle of emphasis)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• गोत्रे: in the gotra
• गोत्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• भवाः: born (therein)
• भवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘भव’ = उत्पन्न/सम्भूत (born) अर्थे विशेषण

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• श्रुतिस्मृतिपरायणाः: devoted to śruti and smṛti
• श्रुतिस्मृतिपरायणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक) + स्मृति (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—श्रुति-स्मृत्योः परायणाः (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषभावः)

Speaker

Unspecified narrator (contextual Purāṇic narrator addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Five ancient ṛṣis appear as luminous ancestral presences behind a reciting brāhmaṇa, indicating pravara invocation and śruti-smṛti devotion.

Characters & Entities

• Bhārgava
• Cyāvana
• Atri
• Āpnuvāna
• Urva
• Śruti
• Smṛti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authentic dharma rests on fidelity to Śruti and Smṛti, not merely on social identity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, pravara identification and Śruti-Smṛti-based conduct for ritual correctness.