Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 21›Shloka 6
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

त्यजेत्समानप्रवरां सगोत्रां मातुः सपिंडामचिकित्स्यरोगाम् । अजातलोम्नीं च तथान्यपूर्वां सुतेन हीनस्य सुतां सुकृष्णाम्

Transliteration

tyajetsamānapravarāṃ sagotrāṃ mātuḥ sapiṃḍāmacikitsyarogām | ajātalomnīṃ ca tathānyapūrvāṃ sutena hīnasya sutāṃ sukṛṣṇām

Translation

समान प्रवर व समान गोत्राची कन्या, तसेच मातृपक्षातील सपिंड नात्यातील कन्या, आणि असाध्य रोगग्रस्त कन्या—हिला वधू म्हणून टाळावे. जिच्या देहात अजून परिपक्वतेची लक्षणे (रोम) आलेली नाहीत, जी पूर्वी विवाहिता आहे, आणि पुत्रहीन पुरुषाची कन्या—ती सुंदर असली तरी—तिलाही स्वीकारू नये.

Word by Word
त्यजेत्should abandon/avoid
त्यजेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
समान-प्रवराम्having the same pravara
समान-प्रवराम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कन्यां/स्त्रीम् प्रति)
स-गोत्राम्of the same gotra
स-गोत्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस- (अव्ययार्थक ‘सह/सम्बद्ध’) + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (सगोत्रा = same-gotra)
मातुःof the mother
मातुः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स-पिण्डाम्a sapinda (within prohibited kinship)
स-पिण्डाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस- (अव्ययार्थक ‘सह/सम्बद्ध’) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सपिण्डा’ = within the same sapinda relationship
अचिकित्स्य-रोगाम्having an incurable disease
अचिकित्स्य-रोगाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + चिकित्स्य (कृदन्त; √चिकित्स्/चिकित्सा ‘to treat’) + रोग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; ‘अचिकित्स्यरोगा’ = having an incurable disease
अजात-लोम्नीम्one whose body-hair has not appeared (immature)
अजात-लोम्नीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + जात (कृदन्त; √जन्) + लोम्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; ‘अजातलोम्नी’ = without grown body-hair (immature)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (likewise/also)
अन्य-पूर्वाम्previously of another (previously married)
अन्य-पूर्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; ‘अन्यपूर्वा’ = previously belonging to another (married before)
सुतेनby a son / with a son
सुतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हीनस्यof one who is devoid (of a son)
हीनस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootहीन (कृदन्त/प्रातिपदिक; √हा ‘to abandon’ → ‘devoid’)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (पुरुषस्य)
सुताम्a daughter
सुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सु-कृष्णाम्very dark/black-complexioned
सु-कृष्णाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग/पूर्वपद ‘well/very’) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (सुताम् प्रति)
Speaker

Unspecified (general dharma injunction within the Purāṇic discourse)

Visual Art Cues

Scene: A family council with an elder brāhmaṇa and women of the household discussing a prospective bride; a scribe notes gotra/pravara; the mood is careful and protective.

FAQs

Marriage is treated as a dharmic sacrament; lineage boundaries and health/eligibility norms are framed as safeguards of ritual and social order.

None; the verse focuses on dharma concerning marriage eligibility.

It prescribes avoidance of certain unions (same gotra/pravara, sapinda, etc.), rather than a positive ritual like snāna or dāna.

←Previous Verse
Next Verse→