Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

मातस्त्वच्चरणांभोजं प्रपन्नास्मि भयाकुला । सौभाग्यवर्धनं कर्म मम शंसितुमर्हसि

Transliteration

mātastvaccaraṇāṃbhojaṃ prapannāsmi bhayākulā | saubhāgyavardhanaṃ karma mama śaṃsitumarhasi

Translation

माते, भयाने व्याकुळ होऊन मी तुमच्या चरणकमळांना शरण आले आहे. कृपा करून माझ्यासाठी सौभाग्यवर्धक कर्म/व्रत सांगावे.

Word by Word

• मातः: O mother
• मातः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Vocative singular)

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive singular) (enclitic stem tvat-)

• चरणाम्भोजम्: lotus-feet
• चरणाम्भोजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक) + अम्भोज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular); षष्ठी-तत्पुरुष (चरणस्य अम्भोजम् = lotus-like feet)

• प्रपन्ना: surrendered
• प्रपन्ना: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र+पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष, एकवचन (1st sg)

• भयाकुला: distressed with fear
• भयाकुला: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (भयेन आकुला)

• सौभाग्यवर्धनम्: fortune-increasing
• सौभाग्यवर्धनम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक) + वर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सौभाग्यस्य वर्धनम्)

• कर्म: rite/act
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• मम: for me/of me
• मम: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive singular)

• शंसितुम्: to tell/recommend
• शंसितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Indeclinable
• Root: शंस् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); ‘to tell/recommend’

• अर्हसि: you should/are worthy to
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); मध्यमपुरुष, एकवचन (2nd sg)

Speaker

The king’s daughter (the maiden) speaking to Maitreyī (contextual)

Visual Art Cues

Scene: The princess bows at Maitreyī’s feet, hands folded, eyes anxious; Maitreyī looks compassionate, ready to prescribe a rite.

Characters & Entities

• Maitreyī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In fear and uncertainty, one should seek refuge and guidance from the wise, asking for dharmic means rather than impulsive action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request is made for a saubhāgya-vardhana karma (an auspiciousness-increasing rite), but the rite itself is not yet specified here.