Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 28

Devanagari script

परं निर्वेदमापन्ना चिंतयामास बालिका । याज्ञवल्क्यमुनेः पत्नीं मैत्रेयीं पर्यपृच्छत

Transliteration

paraṃ nirvedamāpannā ciṃtayāmāsa bālikā | yājñavalkyamuneḥ patnīṃ maitreyīṃ paryapṛcchata

Translation

ती बालिका परम वैराग्याने व्याकुळ होऊन विचार करू लागली. मग याज्ञवल्क्य मुनींची पत्नी मैत्रेयी हिच्याकडे जाऊन तिने प्रश्न केला.

Word by Word

• परम्: great/utter
• परम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular); निर्वेदम् इति पदस्य विशेषणम्

• निर्वेदम्: despondency
• निर्वेदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निर्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• आपन्ना: having fallen into/attained
• आपन्ना: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ+पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• चिन्तयामास: pondered
• चिन्तयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Periphrastic perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)

• बालिका: the young girl
• बालिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बालिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• याज्ञवल्क्यमुनेः: of sage Yājñavalkya
• याज्ञवल्क्यमुनेः: Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: याज्ञवल्क्य (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive singular); कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष (याज्ञवल्क्यः मुनिः)

• पत्नीम्: wife
• पत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• मैत्रेयीम्: Maitreyi
• मैत्रेयीम्: Karma (Object apposition/कर्म-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मैत्रेयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular); पत्नीम् इति पदस्य विशेष्य-सम्बन्धे अप्पोजिशन्

• पर्यपृच्छत: asked
• पर्यपृच्छत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि+प्रच्छ् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/past); प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in snippet)

Visual Art Cues

Scene: The princess, subdued and contemplative, approaches Maitreyī in an āśrama setting; Maitreyī sits serene, holding a manuscript or rosary, ready to instruct.

Characters & Entities

• Yājñavalkya
• Maitreyī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dispassion can become a doorway to wisdom when one seeks guidance from realized and dharmic teachers.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is named; the emphasis is on approaching a wise teacher.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the ‘prescription’ is seeking sat-saṅga and counsel from the wise.