Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 67

Devanagari script

तस्मै गोपकुमाराय प्रीतास्ते सर्वभूभुजः । वासोहिरण्यरत्नानि गोमहिष्यादिकं धनम्

Transliteration

tasmai gopakumārāya prītāste sarvabhūbhujaḥ | vāsohiraṇyaratnāni gomahiṣyādikaṃ dhanam

Translation

प्रसन्न होऊन त्या सर्व राजांनी त्या गोपकुमाराला वस्त्रे, सुवर्ण, रत्ने तसेच गायी-म्हशी इत्यादी धन दिले।

Word by Word

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम्; सर्वनाम

• गोप-कुमाराय: to the cowherd boy
• गोप-कुमाराय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: gopa (प्रातिपदिक) + kumāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th) एकवचनम्; तत्पुरुषः (गोपस्य कुमारः)

• प्रीताः: pleased
• प्रीताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: prīta (कृदन्त; प्री-धातु/प्रीञ्, क्त/PPP)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (क्त)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; सर्वनाम

• सर्व-भूभुजः: all the kings
• सर्व-भूभुजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + bhūbhuj (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वे भूभुजः = सर्वे राजानः)

• वासः: garments
• वासः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vāsaḥ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; द्रव्यवाचक

• हिरण्य-रत्नानि: gold and jewels
• हिरण्य-रत्नानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: hiraṇya (प्रातिपदिक) + ratna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (हिरण्यं च रत्नानि च)

• गो-महिषी-आदिकम्: including cows and buffalo-cows, etc.
• गो-महिषी-आदिकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: go (प्रातिपदिक) + mahiṣī (प्रातिपदिक) + ādika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; तत्पुरुषः (गोमहिषी-आदि) विशेषणम् (धनम्)

• धनम्: wealth
• धनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: dhana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla-kṣetra (Ujjayinī) — dāna in the wake of liṅga-darśana

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kings present bundles of fine garments, trays of gold and gems, and lead cows and buffaloes toward a modest cowherd boy, who stands shyly; the mood is reverent gratitude.

Characters & Entities

• Cowherd boy (gopakumāra)
• Kings (bhūbhujaḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the devotee and supporting dharma through dāna is a royal virtue and a natural fruit of awakened faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla-Ujjayinī context, where Śiva’s miracle inspires kings to acts of charity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable gifting)—garments, gold, jewels, and cattle—is explicitly described.