Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

Devanagari script

ईश्वरोपि विदित्वैनं त्वत्पुत्रं हंतुमागतम् । सहैव पार्षदैः कंचिद्वीरभद्रमचोदयत्

Transliteration

īśvaropi viditvainaṃ tvatputraṃ haṃtumāgatam | sahaiva pārṣadaiḥ kaṃcidvīrabhadramacodayat

Translation

तो तुझ्या पुत्राचा वध करण्यास आला आहे हे जाणून, ईश्वरानेही पार्षदांसह वीरभद्राला तत्काळ पाठविले.

Word by Word

• ईश्वरः: the Lord (Shiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: also/even)

• विदित्वा: having known
• विदित्वा: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having known)

• एनम्: him/this one
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-समासार्थे (genitive stem used in compound)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• आगतम्: come (arrived)
• आगतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (हन्तुम् आगतम् = come in order to kill)

• सह: together with
• सह: Sahārtha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-प्रयोग-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• पार्षदैः: with attendants
• पार्षदैः: Sahārtha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Noun
• Root: पार्षद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• कञ्चित्: a certain
• कञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• वीरभद्रम्: Vīrabhadra
• वीरभद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीर + भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वीरः स भद्रः)

• अचोदयत्: impelled/sent forth
• अचोदयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चुद् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense (प्रेरयामास)

Speaker

Nārada (continuing narration)

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: Shiva, aware of Yama’s intent, gestures commandingly; Vīrabhadra—fierce, armed, and surrounded by gaṇas—rushes forth to intercept Death.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Vīrabhadra
• Pārṣadas (Śiva's attendants)
• Mṛtyu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace can intervene when dharma and accumulated merit warrant protection, showing Śiva as guardian of devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No location is named in this verse; the focus is on Śaiva divine intervention.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the narrative context later connects protection with Śaiva merit (such as Rudra-related purification).