
या अध्यायात श्री मार्कंडेय भीमेश्वर तीर्थाचे माहात्म्य व साधनविधी सांगतात. हे तीर्थ पापक्षय करणारे असून शुभ नियम-व्रत पाळणाऱ्या ऋषिसमूहांनी सेविलेले आहे. विधी असा—भीमेश्वरास जाऊन तीर्थस्नान करावे, उपवास व जितेंद्रियता राखावी, आणि सूर्य असताना दिवसा उर्ध्वबाहू होऊन ‘एकाक्षर’ मंत्राचा जप करावा. यानंतर जप, दान व व्रत यांची फळे क्रमाने वर्णिली आहेत—अनेक जन्मांचे संचित पाप नष्ट होते आणि गायत्री-जपाची विशेष शुद्धीशक्ती प्रकट होते. वैदिक वा लौकिक, पुनःपुन्हा केलेला जप मंत्रशक्तीने मल जाळतो, जसा अग्नी कोरडे गवत भस्म करतो. तसेच ‘दैवी शक्ती’चा आधार घेऊन पाप करणे योग्य नाही; अज्ञान लवकर नष्ट होऊ शकते, पण पापाचे समर्थन होत नाही. शेवटी, या तीर्थात यथाशक्ती केलेले दान अक्षय फल देणारे आहे असे प्रतिपादन केले आहे।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भीमेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापक्षयंकरम् । सेवितं ऋषिसङ्घैश्च भीमव्रतधरैः शुभैः
श्री मार्कंडेय म्हणाले—त्यानंतर सर्व पापांचा क्षय करणाऱ्या भीमेश्वर तीर्थास जावे. तेथे ऋषिसंघ व शुभ भीम-व्रतधारी जन सेवा-पूजा करीत असतात।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । जपेदेकाक्षरं मन्त्रमूर्ध्वबाहुर्दिवाकरे
त्या तीर्थात जो स्नान करून उपवास करील, इंद्रिये जिंकून सूर्यापुढे ऊर्ध्वबाहू होऊन एकाक्षर मंत्राचा जप करील—
Verse 3
तस्य जन्मार्जितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । सप्तजन्मार्जितं पापं गायत्र्या नश्यते ध्रुवम्
त्याच्या या जन्मात साचलेले पाप त्या क्षणीच नष्ट होते। आणि गायत्री-जपाने सात जन्मांचे संचित पापही निःसंशय नाश पावते।
Verse 4
दशभिर्जन्मभिर्जातं शतेन तु पुरा कृतम् । सहस्रेण त्रिजन्मोत्थं गायत्री हन्ति किल्बिषम्
गायत्री पापाचा संहार करते—दहा जन्मांतून उत्पन्न, शंभर जन्मांपूर्वी केलेले, आणि सहस्र संचयांतही तीन जन्मांतून उठलेले पाप।
Verse 5
वैदिकं लौकिकं वापि जाप्यं जप्तं नरेश्वर । तत्क्षणाद्दहते सर्वं तृणं तु ज्वलनो यथा
हे नराधिप! जप वैदिक असो वा लौकिक—तो जपला की तो तत्क्षणी सर्व काही जाळून टाकतो, जसा अग्नी कोरडे गवत जाळतो।
Verse 6
न देवबलमाश्रित्य कदाचित्पापमाचरेत् । अज्ञानान्नश्यते क्षिप्रं नोत्तरं तु कदाचन
देवबलाचा आधार घेऊन कधीही पाप करू नये। अज्ञानाने झालेले पाप लवकर नष्ट होऊ शकते; पण त्यानंतर कधीही सबब उरत नाही।
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यो दानं शक्तिमाश्रित्य चाचरेत् । तदक्षय्यफलं सर्वं जायते पाण्डुनन्दन
त्या तीर्थस्थानी जो आपल्या शक्तीनुसार दान करतो, त्याचे सर्व फळ अक्षय होते, हे पांडुनंदना।
Verse 77
। अध्याय
॥ अध्याय ॥