Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

Devanagari script

ईश्वर उवाच । स्थापयस्व परं लिङ्गमाज्ञया मम पन्नग । इत्युक्त्वान्तर्हितो देवो जगाम ह्युमया सह

Transliteration

īśvara uvāca | sthāpayasva paraṃ liṅgamājñayā mama pannaga | ityuktvāntarhito devo jagāma hyumayā saha

Translation

ईश्वर म्हणाले—हे पन्नग, माझ्या आज्ञेने परम लिंगाची स्थापना कर. असे बोलून देव अंतर्धान पावले व उमेबरोबर निघून गेले.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्थापयस्व: establish; set up
• स्थापयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थापय (णिजन्त)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• परम्: supreme; excellent
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying liṅga)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आज्ञया: by command
• आज्ञया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• पन्नग: O serpent
• पन्नग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having said

• अन्तर्हितः: disappeared
• अन्तर्हितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्हि (धातु/प्रयोग) → अन्तर्हित (कृदन्त; क्त)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (became) disappeared/hidden

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (indeed)

• उमया: with Umā
• उमया: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपसर्गसदृश (indeclinable: with)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Parama-liṅga at Maṇināga-sthāna (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Maṇināga (pannaga)

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs the nāga to establish the supreme liṅga; immediately after, Śiva and Umā vanish, leaving a charged sacred emptiness that anticipates the shrine’s foundation.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Pannaga (Nāga)
• Liṅga
• Umā (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sites are authenticated by divine injunction—liṅga-pratiṣṭhā becomes a dharmic act when done as Śiva’s command.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā/Narmadā tīrtha where a liṅga is to be established by a Nāga devotee, forming part of the Narmadā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing/installing a Śiva-liṅga) is explicitly commanded.