Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

पश्य पश्य महादेव धूमाशी तिष्ठते नरः । प्रसीद तं कुरुष्वाद्य देहि शीघ्रं वरं विभो

paśya paśya mahādeva dhūmāśī tiṣṭhate naraḥ | prasīda taṃ kuruṣvādya dehi śīghraṃ varaṃ vibho

“पहा, पहा, हे महादेव! हा नर धूरच आहार मानून येथे उभा आहे. हे विभो, आज त्याच्यावर प्रसन्न व्हा आणि लवकर वर द्या.”

पश्यsee!
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
पश्यlook!
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्, परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन (पुनरुक्ति/for emphasis)
महादेवO Mahādeva
महादेव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक; महा + देव)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन
धूमाशीsmoke-eating
धूमाशी:
Karta-anvayi visheshana (कर्तृसम्बन्धि विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूमाशी (प्रातिपदिक; धूम + आशी)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तिष्ठतेstands
तिष्ठते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
नरःthe man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रसीदbe gracious
प्रसीद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र- सद् (धातु)
Formलोट्, परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन
तम्to him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कुरुष्वdo, grant
कुरुष्व:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद-रूपम् (कुरुष्व)
अद्यtoday, now
अद्य:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
देहिgive
देहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्, परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपे नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विभोO Lord
विभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Pārvatī (inferred from immediate narrative context)

Tirtha: Gaṅgā-taṭa (implied)

Type: ghat

Scene: Umā points toward the smoke-fed tapasvin, urging Mahādeva to look and grant a boon; Śiva stands composed, listening. The tapasvin remains inverted amid smoke, river shimmering nearby.

M
Mahādeva (Śiva)
P
Pārvatī
A
Ascetic (naraḥ)

FAQs

Compassionate intercession and divine mercy respond to sincere tapas, even when the austerity is extreme.

The broader Revā/Narmadā sacred landscape is implied; no particular tīrtha is named in this verse.

An austerity is described—subsisting on smoke (dhūmāśī)—but no formal rite like snāna or dāna is specified.