Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 85

तीर्थस्याभिमुखो नित्यं जायते नात्र संशयः । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं कथितं तव पाण्डव

tīrthasyābhimukho nityaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ | guhyādguhyataraṃ tīrthaṃ kathitaṃ tava pāṇḍava

तो नित्य तीर्थाभिमुख होतो—यात संशय नाही. हे पाण्डव, गुप्ताहूनही अधिक गुप्त असे तीर्थ तुला सांगितले आहे.

तीर्थस्यof the pilgrimage place
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
अभिमुखःfacing toward
अभिमुखः:
Karta-anvaya (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (facing/towards)
नित्यम्always
नित्यम्:
Kala (Time adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative)
जायतेbecomes/arises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
not
:
Sambandha (Negator/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: here)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
गुह्यात्than (what is) secret
गुह्यात्:
Apadana (Standard of comparison/अपादान)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तुलनार्थे (than secret)
गुह्यतरम्more secret
गुह्यतरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तरप्-प्रत्यय (comparative: more secret)
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma/Predicate nominal (that pilgrimage/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
कथितम्has been told
कथितम्:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
तवto you/for you
तव:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
पाण्डवO Pāṇḍava
पाण्डव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, संबोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

Mārkaṇḍeya (explicit addressee: Pāṇḍava)

Tirtha: Unnamed ‘guhyād-guhyatara’ tīrtha (within Revā Khaṇḍa)

Type: kshetra

Listener: Pāṇḍava

Scene: A narrator reveals a hidden tīrtha to a Pāṇḍava; the pilgrim’s body and gaze are shown permanently oriented toward a luminous shrine/riverbend; the word ‘guhya’ is symbolized by a veiled doorway opening to light.

P
Pāṇḍava

FAQs

True tīrtha knowledge reorients a person’s life toward sacred practice and pilgrimage-mindedness.

A particularly ‘secret’ tīrtha within the Revā Khaṇḍa circuit is being referenced (the immediate narrative context identifies it).

No single rite is stated; the verse emphasizes inner orientation toward tīrtha and guarding its esoteric teaching.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App