Adhyaya 58

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । अथातो देवदेवेश भानुमत्यकरोच्च किम् । एष मे संशयो देव कथयस्व प्रसादतः

उत्तानपाद म्हणाला—आता हे देवदेवेश! भानुमतीने काय केले? हे देव, हा माझा संशय आहे; कृपया सांगावे।

Verse 2

ईश्वर उवाच । चिन्तयित्वा मुहूर्तं सा गता कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा कुण्डस्य माहात्म्यं राज्ञी हर्षेण पूरिता

ईश्वर म्हणाले—क्षणभर विचार करून ती कुण्डाच्या सान्निध्यात गेली. त्या कुण्डाचे माहात्म्य पाहून राणी हर्षाने भरून गेली.

Verse 3

विप्रान् बहून् समाहूय पूजयामास तत्क्षणात् । दत्त्वा तु विधिवद्दानं ब्राह्मणेभ्यो नृपात्मज

अनेक विप्रांना बोलावून तिने तत्क्षणी त्यांचे पूजन केले. हे राजपुत्रा, विधिपूर्वक दान देऊन ब्राह्मणांना भेटी दिल्या.

Verse 4

निश्चयं परमं कृत्वा स्थिता शान्तेन चेतसा । ततः सम्पूज्य विधिवत्पितॄन्देवान्नराधिप

परम निश्चय करून ती शांत चित्ताने स्थिर राहिली. मग, हे नराधिपा, तिने विधिपूर्वक पितरांचे व देवांचे पूजन केले.

Verse 5

क्षपयित्वा पक्षमेकं मधुमासस्य सा स्थिता । अमावास्यां ततो राज्ञी गता पर्वतसन्निधौ

मधुमासाचा एक पक्ष पूर्ण करून ती स्थिर राहिली. मग अमावास्येच्या दिवशी राणी पर्वताच्या सान्निध्यात गेली.

Verse 6

नगशृङ्गं समारुह्य कृत्वा मुकुलितौ करौ । विज्ञाप्य ब्राह्मणान् सर्वानिदं वचनमब्रवीत्

ती पर्वतशिखरावर चढून, दोन्ही हात जोडून, सर्व ब्राह्मणांना नम्रपणे विनंती करून हे वचन बोलली।

Verse 7

मम माता पिता भ्राता ये चान्ये सखिबान्धवाः । क्षमापयित्वा सर्वांस्तान्वचनं मम कथ्यताम्

माझी माता, पिता, भाऊ आणि इतर सर्व सखा-नातेवाईक—त्या सर्वांची क्षमा मागून माझा हा संदेश त्यांना सांगावा।

Verse 8

त्वत्पुत्री शूलभेदे तु तपः कृत्वा स्वशक्तितः । विसृज्य चैव सात्मानं तस्मिंस्तीर्थे दिवं ययौ

तुमची कन्या शूलभेद तीर्थी आपल्या शक्तीनुसार तप केले; आणि त्या तीर्थात देह त्यागून स्वर्गलोकास गेली.

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । संदेशं कथयिष्यामस्त्वयोक्तं शोभनव्रते । मातापितृभ्यां सुश्रोणि मा तेऽभूदत्र संशयः

ब्राह्मण म्हणाले—हे शोभनव्रते! तू सांगितलेला संदेश आम्ही नक्की सांगू. हे सुश्रोणि! तुझ्या माता-पित्यांना आम्ही कळवू; तुझ्या मनात संशय राहू नये.

Verse 10

ततो विसृज्य तांल्लोकान् स्थिता पर्वतमूर्धनि । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण गाढं बद्धा पुनःपुनः

मग तिने ते लौकिक बंध तोडून पर्वतशिखरावर उभी राहिली, आणि अर्धोत्तरीय वस्त्राने स्वतःला पुन्हा पुन्हा घट्ट बांधले.

Verse 11

ततश्चिक्षेप सात्मानमेकचित्ता नराधिप । नगार्द्धे पतिता यावत्तावद्दृष्टाः सुराङ्गनाः

त्यानंतर, हे नराधिप! एकचित्त होऊन तिने स्वतःला खाली झोकून दिले. पर्वताच्या उतारावर पडताच त्या क्षणीच दिव्य सुरांगना दिसून आल्या.

Verse 12

भोभो वत्से महाभागे भानुमत्यतितापसि । दिव्यं विमानमारुह्य कैलासं प्रति गम्यताम्

“ये, ये वत्से! हे महाभागे भानुमती, अतितपस्विनी! या दिव्य विमानावर आरूढ होऊन कैलासाकडे प्रस्थान कर.”

Verse 13

ततः सा पश्यतां तेषां जनानां त्रिदिवं गता

त्यानंतर त्या लोकांच्या डोळ्यांसमोरच ती त्रिदिवात (स्वर्गलोकी) निघून गेली.

Verse 14

मार्कण्डेय उवाच । इति ते कथितः सर्वः शूलभेदस्य विस्तरः । यः श्रुतः शङ्करात्पूर्वमृषिदेवसमागमे

मार्कण्डेय म्हणाले—अशा प्रकारे शूलभेदाचा सर्व विस्तार मी तुला सांगितला; जो पूर्वी ऋषि-देवांच्या महासमागमात शंकरांकडून ऐकला गेला होता.

Verse 15

य इदं पठते भक्त्या तीर्थे देवकुलेऽपि वा । स मुच्यते महापापादपि जन्मशतार्जितात्

जो हे भक्तीने पठतो—तीर्थस्थानी किंवा देवळातही—तो शंभर जन्मांत साचलेल्या महापापांतूनही मुक्त होतो.

Verse 16

ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । गोघाती स्त्रीविघाती च देवब्रह्मस्वहारकः

ब्राह्मणहंता, सुरापी, चोर, गुरुतल्पग; गोहंता, स्त्रीहंता तसेच देव व ब्राह्मणांची संपत्ती हरण करणारा—

Verse 17

स्वामिद्रोही मित्रघाती तथा विश्वासघातकः । परन्यासापहारी च परनिक्षेपलोपकः

स्वामिद्रोही, मित्रघाती, विश्वासघात करणारा; परकी ठेव चोरणारा आणि परनिक्षेपाचा अपहार करणारा—

Verse 18

रसभेदी तुलाभेदी तथा वार्द्धुषिकस्तु यः । यः कन्याविघ्नकर्ता च तथा विक्रयकारकः

मालात भेसळ करणारा, तोल-मापात फसवणूक करणारा व व्याजखोर; कन्येच्या (धर्म्य) विवाहात विघ्न करणारा आणि तिला विकणारा—

Verse 19

परभार्या भ्रातृभार्या गौः स्नुषा कन्यका तथा । अभिगामी परद्वेषी तथा धर्मप्रदूषकः

परस्त्री, भ्रातृभार्या, गाय, स्नुषा किंवा कन्या यांच्याकडे जाणारा; परद्वेष करणारा व धर्म दूषित करणारा—

Verse 20

मुच्यन्ते सर्वे एवैते शूलभेदप्रभावतः

शूलभेदाच्या प्रभावाने हे सर्वजण निश्चयच (पापांतून) मुक्त होतात.

Verse 21

य इदं श्रावयेच्छ्राद्धे विप्राणां भुञ्जतां नृप । मुदं प्रयान्ति संहृष्टाः पितरस्तस्य सर्वशः

हे नृपा, श्राद्धकाळी ब्राह्मण भोजन करीत असता जो हा पाठ श्रवण करवितो, त्याचे पितर सर्वत्र अत्यंत हर्षित होऊन आनंदित होतात।

Verse 22

यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या पठ्यमानं नरो वशी । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः सर्वकल्याणभाग्भवेत्

आणि जो संयमी पुरुष भक्तिभावाने हा पाठ होत असताना ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन सर्व कल्याणाचा भागी होतो।

Verse 23

इदं यशस्यमायुष्यमिदं पावनमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां नृणामायुःकीर्तिविवर्धनम्

हे आख्यान यश व आयुष्य देणारे आणि परम पावन आहे; जे याचे पठण किंवा श्रवण करतात, त्यांचे आयुष्य व कीर्ती वाढते।

Verse 24

इति कथितमिदं ते शूलभेदस्य पुण्यं महिमन हि मनुष्यैः श्रूयते यत्सपापैः । मदनरिपुतटिन्या याम्यकूलस्थितस्य प्रबलदुरितकन्दोच्छेदकुद्दालकल्पम्

अशा प्रकारे तुला शूलभेदाचे पुण्य व महिमा सांगितला, जो पापयुक्त मनुष्यांनाही ऐकता येतो। मदनरिपूच्या नदीच्या (रेवा) दक्षिण तीरावर स्थित हे तीर्थ प्रबळ पापरूपी गाठींची मुळे उखडणाऱ्या कुदळीप्रमाणे आहे।

Verse 58

। अध्याय

अध्याय समाप्त।