Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

आगताश्च ततो देवा ब्रह्माद्याश्च सवासवाः । हृष्टास्तुष्टाश्च ते सर्वे प्रणेमुः पार्वतीपतिम्

Transliteration

āgatāśca tato devā brahmādyāśca savāsavāḥ | hṛṣṭāstuṣṭāśca te sarve praṇemuḥ pārvatīpatim

Translation

त्यानंतर ब्रह्मा आदि सर्व देव, इंद्रासह, तेथे आले। सर्वजण हर्षित व संतुष्ट होऊन पार्वतीपती महेश्वरास प्रणाम करू लागले।

Word by Word

• आगताः: having come, arrived
• आगताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; adjectival to ‘देवाः’

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• ततः: then, from there
• ततः: Adhikarana (Context)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थान/कालवाचक (ablatival adverb: ‘from there/then’)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ब्रह्माद्याः: beginning with Brahmā
• ब्रह्माद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मा-आद्याः = ‘beginning with Brahmā’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; adjectival to ‘देवाः’

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• सवासवाः: along with Indra
• सवासवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपसर्गार्थ ‘with’) + वासव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स-वासवाः = ‘with Indra/with the Vasavas’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; adjectival to ‘देवाः’

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; adjectival to ‘ते सर्वे’

• तुष्टाः: satisfied
• तुष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; adjectival to ‘ते सर्वे’

• च: and
• च: Sambandha/Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विशेषण

• प्रणेमुः: bowed down
• प्रणेमुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन; perfect ‘they bowed’

• पार्वतीपतिम्: the lord (husband) of Pārvatī
• पार्वतीपतिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पार्वत्याः पतिः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (narrative voice continuing)

Visual Art Cues

Scene: A radiant assembly of Brahmā, Indra, and the devas arriving in the sky, hands folded, bowing to Śiva (Pārvatīpati) seated or standing with serene majesty.

Characters & Entities

• Devas
• Brahmā
• Indra (Vāsava)
• Pārvatīpati (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest devas honor Śiva; reverence (praṇāma) is the natural response to divine protection and restoration of order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse sets the stage for subsequent pilgrimage (tīrtha-yātrā) themes in the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

The act implied is praṇāma (salutation), a basic devotional observance.