Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20
Devanagari script
एकाकी स्यन्दनारूढ आयुर्धैबहुभिर्वृतः । दुर्गमं मेरुपृष्ठं स लीलयैव गतो नृप
Transliteration
ekākī syandanārūḍha āyurdhaibahubhirvṛtaḥ | durgamaṃ merupṛṣṭhaṃ sa līlayaiva gato nṛpa
Translation
हे नृपा! तो एकटा रथावर आरूढ होऊन, अनेक आयुधांनी वेढलेला, दुर्गम मेरुपर्वताच्या पाठीवर जणू खेळतच गेला.
Word by Word
एकाकीalone
एकाकी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + अके (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (एकः + आकी/अकः → एकाकी); पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
स्यन्दनchariot
स्यन्दन:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम् (stem in compound)
आरूढःmounted / having ascended
आरूढः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + रुह् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्गः आ-
आयुर्धैःwith weapons
आयुर्धैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (करण), बहुवचनम्
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, बहुवचनम् (qualifying implied attendants)
वृतःsurrounded
वृतः:
Kriyā (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
दुर्गमम्hard to reach
दुर्गमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + गम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः (दुर्गमम् = दुष्करं गन्तुम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
मेरुof Meru
मेरु:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम् (in compound relation)
पृष्ठम्the back/slope (of Meru)
पृष्ठम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (मेरोः पृष्ठम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
लीलयाplayfully / with ease
लीलया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, तृतीया (करण), एकवचनम्
एवindeed / just
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपातः (emphatic/only)
गतःwent
गतः:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सम्बोधन (vocative), एकवचनम्
Speaker
Narrator (addressing a king: nṛpa)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Meru (mythic)
Type: peak
Skanda Dialogue
Listener: nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: Andhaka alone on a chariot, encircled by a halo of weapons, ascending the inaccessible Meru slopes as if in sport.
Characters & Entities
M
Mount MeruD
Dānava (Andhaka implied)FAQs
Arrogant strength treats even sacred, inaccessible realms as a playground; Purāṇas warn that such hubris precedes downfall.
Mount Meru is referenced as a cosmic sacred geography marker, though no specific Revā tīrtha is praised in this verse.
None.